*"අවුල තියෙන්නේ නීති නැතිකම නෙමෙයි, තියෙන නීති ක්‍රියාත්මක නොකිරීමයි": ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වාගෙන් අනාවරණයක්
ව්‍යාජ ආනයන ගනුදෙනු සහ පූර්ව ගෙවීම් (Advance Payments) සඟවා ගනිමින් අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 715ක (රුපියල් බිලියන සිය ගණනක) දැවැන්ත මුදලක් ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටතට ගලා යාමට හේතුව නීති පද්ධතියේ හිඟකම නොව, අදාළ රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ආයතන අතර පවතින දුර්වල නියාමනය, සම්බන්ධීකරණ හිඟකම සහ රේගු හා බැංකු පද්ධතිවල පවතින බරපතල අතපසුවීම් බව පාර්ලිමේන්තුවේ රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හෙළිදරව් කර සිටියි.
පාර්ලිමේන්තු සංකීර්ණයේදී පැවැති මුදල් කාරක සභා රැස්වීමේදී අනාවරණය වූයේ, පවතින නීති රෙගුලාසි නිසියාකාරව ක්‍රියාත්මක නොකිරීම හේතුවෙන් සංවිධානාත්මක ජාවාරම්කරුවන් පිරිසක් විසින් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මෙම ජාවාරම පවත්වාගෙන ගොස් ඇති බවයි.
අනිවාර්ය වාර්තාකරණය පැහැර හැරීම සහ බැංකු පද්ධතියේ හිස්තැන්
ආනයන සඳහා විදේශයන් වෙත මුදල් යැවීමේදී (Outward Remittances) අනුගමනය කළ යුතු අනිවාර්ය නීතිමය පියවර රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික බැංකු විසින් නිසියාකාරව ඉටු නොකිරීම මුදල් කාරක සභාවේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්විය.
විශේෂයෙන්ම, වංචා වැළැක්වීම සඳහා පනවා තිබූ නීති රෙගුලාසි මඟහැර යමින්, ආනයනකරුවන්ගේ බදු ගෙවන්නා හඳුනාගැනීමේ අංකය (TIN) පවා ලබාගැනීමකින් තොරව ඇතැම් බැංකු විසින් අදාළ ගනුදෙනු අනුමත කර ඇති බව එහිදී අනාවරණය විය.
මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේ සභාපති, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා පෙන්වා දුන්නේ,
"අපට හමුවූ වඩාත්ම කනගාටුදායක කරුණ නම්, රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික බැංකු දෙඅංශයම විදේශ ප්‍රේරණ සම්බන්ධ අනිවාර්ය වාර්තාකරණ නීති තදින් අනුගමනය නොකිරීමයි. ජාවාරම්කරුවන් ප්‍රයෝජනයට ගෙන තිබෙන්නේ ඒ නියාමන හිඩැසයි".
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකයේ (FIU) නිලධාරීන් මෙහිදී සඳහන් කළේ පූර්ව ගෙවීම් පදනම මත සිදුවන ගනුදෙනු පිළිබඳව නිරීක්ෂණය දැඩි කරන ලෙසත්, සැකකටයුතු ගනුදෙනු පිළිබඳ වාර්තා (Suspicious Transaction Reports) වහාම ලබාදෙන ලෙසත් වසර ගණනාවකට පෙර බැංකු වෙත උපදෙස් දී තිබුණද, ඒවා ක්‍රියාත්මක වීම අසමබර මට්ටමක පැවැති බවයි.
රේගු පද්ධතියේ දත්ත පරතරය
ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ පද්ධතිමය සීමාවන් හේතුවෙන් 2023 වසරට පෙර සිදුවූ ගනුදෙනු පිළිබඳ දත්ත පරිශීලනය කිරීමට විමර්ශකයන්ට නොහැකි වී තිබීම ද මෙහිදී දැඩි අවධානයට ලක්විය.
2017 අංක 12 දරන විදේශ විනිමය පනත මඟින් විදේශ විනිමය වැරදි අපරාධමය වැරදි ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කර සිවිල් පාලන රාමුවකට යොමු කිරීමෙන් අනතුරුව මෙම පූර්ව ගෙවීම් අවභාවිතය ආරම්භ වන්නට ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ. නමුදු ඓතිහාසික දත්ත ලබාගැනීමට පවතින අපහසුතාව නිසා මෙම ජාවාරමේ සමස්ත විශාලත්වය නිශ්චිතව ගණනය කිරීම බාධාවක් වී ඇත.
ව්‍යාජ සමාගම් (Shell Companies) සහ ඉදිරි නීතිමය සංශෝධන
සිදුව ඇති අක්‍රමිකතාවල පිටුපස සිටින සැබෑ මහමොළකරුවන් සොයා ගැනීමට පවතින ප්‍රධානතම බාධාව වන්නේ නාමිකව පමණක් ලියාපදිංචි කර ඇති 'ෂෙල් සමාගම්' (Shell Companies) භාවිත කිරීමයි. ලියාපදිංචි කළ සමාගම්වල සැබෑ අයිතිකරුවන් (Beneficial Owners) කවුරුන්දැයි හඳුනාගැනීමට නොහැකි වන පරිදි මෙම ජාලය සකස් කර තිබේ.
මෙම තත්ත්වය මඟහරවා ගැනීම සඳහා එළඹෙන සැප්තැම්බර් 30 වනදා සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි සමාගම් නීතියට නව සංශෝධන එක්කිරීමට නියමිතය. ඒ අනුව, සෑම සමාගමක්ම සිය සැබෑ හිමිකාරිත්වය පිළිබඳ තොරතුරු සහ අනන්‍යතා තොරතුරු සමාගම් ලේකම්වරුන් ලවා සහතික කර ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, ව්‍යාජ ප්‍රකාශ ඉදිරිපත් කිරීම අපරාධමය වරදක් බවට පත්වනු ඇත.
මෙමඟින් මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ අළු ලැයිස්තුගතවීම් වැළැක්වීමටත්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය විද්‍යුත් කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) යහපත් ඇගයීම් පවත්වා ගැනීමටත් ශ්‍රී ලංකාවට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.
"නව නීති නෙමෙයි, තියෙන නීති ක්‍රියාත්මක කරන්න"
ව්‍යාපාරිකයන්ට අමතර බාධාවන් පනවන නව නීති පැනවීමට වඩා පවතින නීතිමය රාමුව තදින් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා නැවතත් අවධාරණය කළේය.
"දුර්වල නියාමනයට දිය යුතු පිළිතුර නීතිගරුක ආනයනකරුවන් මත අමතර රෙගුලාසි පටවා ඔවුන් පීඩාවට පත්කිරීම නෙමෙයි. දැනටමත් තියෙන රෙගුලාසි නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක කරලා වංචාකාරයන්ව අත්අඩංගුවට ගැනීමයි".
බහු-ආයතනික මෙහෙයුම් සහ මාස 02ක වාර්තාව
පසුගිය කාලය පුරා රාජ්‍ය ආයතන අතර පැවැති දුර්වල සම්බන්ධීකරණය වර්තමානය වන විට වර්ධනය වී ඇති අතර, රාජ්‍ය ආයතන 22ක සහභාගීත්වයෙන් යුත් 'ජාතික සම්බන්ධීකරණ කමිටුවක්' මඟින් තොරතුරු හුවමාරුව සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ මෙහෙයුම් ශක්තිමත් කරමින් සිටියි. එමෙන්ම යෝජිත 'ජාතික ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත්' (NDI) වැඩසටහන මඟින් ද මූල්‍ය ගනුදෙනුකරුවන්ගේ නිරවුල්භාවය තහවුරු කරගැනීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත.
මේ සම්බන්ධයෙන් විධිමත් පරීක්ෂණයක් පවත්වා නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම, බැංකු නියාමනය ශක්තිමත් කිරීම සහ පද්ධතිමය හිඩැස් වසා දැමීම පිළිබඳ නිර්දේශ ඇතුළත් පූර්ණ වාර්තාවක් මාස දෙකක් ඇතුළත ලබාදෙන ලෙස මුදල් කාරක සභාව විසින් අදාළ බහු-ආයතනික කමිටුවට නියෝග කර ඇත.
වෙළඳාම පදනම් කරගත් මුදල් විශුද්ධිකරණය (Trade-Based Money Laundering) යනු සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල විදේශ විනිමය සංචිත ක්ෂය වන ප්‍රධානතම මාර්ගයකි. ආනයන සඳහා පූර්ව ගෙවීම් (Advance Payments) ලෙස ඩොලර් පිටරට යවා, අදාළ භාණ්ඩ දිවයිනට ආනයනය නොකිරීම මඟින් සිදුවන මෙම ජාවාරම වැළැක්වීමට නීති පද්ධතිය ශක්තිමත් කිරීමට අමතරව, ඩිජිටල් තාක්ෂණය ඔස්සේ බැංකු පද්ධතිය සහ රේගුවේ ASYCUDA දත්ත පද්ධතිය තත්‍ය කාලීනව (Real-time) යාවත්කාලීන වන සංකලනයක් පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )
මුලාශ්‍රය :
Banks, Customs Failures Allowed Fraudsters to Drain Millions Overseas
