ණය ගෙවීමේ හැකියාව (Debt Affordability) වසර 6කින් ඉහළම මට්ටමට: රාජ්‍ය ආදායමෙන් පොලී පිරිවැය ප්‍රතිශතය 44% දක්වා පහළට
මෙරට විදේශීය ණය කළමනාකරණය ප්‍රශස්ත කිරීම සහ ණය බර ලිහිල් කරගැනීමේ (Liability Management) ඉදිරි පියවරක් ලෙස විදේශීය ණය ආපසු මිලදී ගැනීමේ (Debt Buybacks) හැකියාව පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය සහ වත්කම් කළමනාකරණ උපදේශක සමාගමක් වන 'Lazard Freres' සමඟ ශ්‍රී ලංකාව සාකච්ඡා ආරම්භ කර තිබේ.
පාර්ලිමේන්තු රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPF) හමුවේ කරුණු දක්වමින් රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලයේ (PDMO) අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් උදේනි උඩුගහපත්තුව මේ බව තහවුරු කළාය.
ණය ආපසු මිලදී ගැනීම් සහ PDMO තාක්ෂණික සූදානම
සැම්බියාව සිය ණය ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියේදී ද Lazard සමාගමේ උපදේශන සේවාව ලබාගත් බව පෙන්වා දුන් අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල්වරිය, සංකීර්ණ විදේශීය බැඳුම්කර ආපසු මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලීන් සඳහා මෙරට නිලධාරීන්ට තවමත් විශේෂිත පුහුණුවක් සහ තාක්ෂණික ප්‍රගුණතාවක් නොමැති බැවින් ජාත්‍යන්තර විශේෂඥ සහාය ලබාගැනීම අනිවාර්ය බව සඳහන් කළාය.
2025 ජනවාරි මාසයේ සිට අභ්‍යන්තර ධාරිතාව වර්ධනය කිරීම ආරම්භ කළ රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ කාර්යාලය, 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම මධ්‍යකාලීන ණය කළමනාකරණ උපායමාර්ගය සකස් කරන ලදී. එමෙන්ම, ප්‍රමිතගත මෙහෙයුම් පටිපාටි සකස් කිරීම සඳහා 2025 ජූනි මාසයේදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) තාක්ෂණික සහාය කණ්ඩායමක් ද මෙරටට පැමිණියේය.
මුදල් අමාත්‍යාංශ දත්තවලට අනුව, 2038 වසරේදී කල්පිරෙන ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.126ක 'USD Step-up Bond' බැඳුම්කරය සහ 2030-2038 කාලයේ කල්පිරෙන ඩොලර් බිලියන 2.132ක සාර්ව-සම්බන්ධිත බැඳුම්කරය (MLB) ඇතුළු සාර්ව-සම්බන්ධිත බැඳුම්කර 4ක් පවතී. ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 10.255ක් වන සමස්ත ජාත්‍යන්තර සෛවරි අමාත්‍යංශ බැඳුම්කර (ISB) පෝට්ෆෝලියෝවෙන් ඩොලර් බිලියන 5කට අධික ප්‍රමාණයක් මෙම බැඳුම්කර නියෝජනය කරයි.
සැම්බියානු ආකෘතිය සහ ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම්
මෑතකදී සැම්බියාව අප්‍රිකානු සංවර්ධන බැංකු සමූහයේ ඩොලර් මිලියන 600ක සහයෝගය ඇතිව ඩොලර් බිලියන 1.36ක යුරෝබොන්ඩ් ආපසු මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලියක් සාර්ථකව නිම කළේය. කාලයත් සමඟ පොලී අනුපාත ඉහළ යන සංකීර්ණ සෛවරි බැඳුම්කර සඳහා මෙවැනි මූල්‍ය විසඳුම් භාවිත කෙරුණු අතර, ශ්‍රී ලංකාව ද ඉදිරියේදී මෙවැනි පියවරයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනු ඇත.
ණය ගෙවීමේ හැකියාව (Debt Affordability) ඉහළට
මේ අතර, රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවට ඉදිරිපත් කළ නවතම දත්තවලට අනුව 2025 වසර තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ ණය ගෙවීමේ හැකියාව සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය වී තිබේ.
රාජ්‍ය ආදායමට සාපේක්ෂව පොලී පිරිවැය:
2023 දී 80%ක් සහ 2024 දී 66%ක් ලෙස පැවති රාජ්‍ය ආදායමෙන් පොලී ගෙවීම් සඳහා වැයවූ ප්‍රතිශතය 2025 වන විට වසර 6ක අවම මට්ටම වන 44% දක්වා පහත වැටී ඇත.
දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට (GDP) සාපේක්ෂව පොලී පිරිවැය:
2024 අගභාගයේ පැවති 9% සිට 2025 දී 8% දක්වා පහත බැස තිබේ.
රාජ්‍ය ආදායම් වර්ධනය:
සමස්ත රාජ්‍ය ආදායම රුපියල් ට්‍රිලියන 4.091 සිට රුපියල් ට්‍රිලියන 5.486 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
2025 වසර අවසාන වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ණය ප්‍රමාණය (දේශීය සහ විදේශීය ණය ඇතුළුව) රුපියල් ට්‍රිලියන 32.195ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 103.9) ලෙස සටහන් විය. මෙයින් විදේශීය ණය ප්‍රමාණය 37.5%ක් එනම් රුපියල් ට්‍රිලියන 11.675ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 36.680) වන අතර, ඉන් වෙළඳපොළ ණය ප්‍රමාණය (Market Borrowings) ඩොලර් බිලියන 13ක් වේ. 2025 වසර තුළ විදේශීය ණය වාරික සහ පොලී ගෙවීම් වෙනුවෙන් වෙන්වූ මුදල රුපියල් බිලියන 767කි.
ණය ආපසු මිලදී ගැනීම (Debt Buyback) යනු රජයක් හෝ ආයතනයක් විසින් තම විදේශීය බැඳුම්කර හිමියන්ගෙන් වට්ටම් සහිත මිලකට (At a discount) අදාළ බැඳුම්කර ආපසු මිලදී ගනිමින් සමස්ත ණය බර අඩු කරගනු ලබන මූල්‍ය උපක්‍රමයකි. ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISBs) ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් අනතුරුව මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරගන්නා රටවල්, අනාගත ණය වාරික ගෙවීමේ පීඩනය අවම කරගැනීම සඳහා මෙම ක්‍රමවේදය බහුලව භාවිත කරයි.
මුලාශ්‍රය :
Lazard advice sought for likely debt buybacks, while debt affordability improves
