*'වගකිවයුතු නිලධාරියාගේ' බලතල සහ අනිවාර්ය අනුකූලතාව මඟින් GSP+ ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සබඳතාවලට අහිතකර බලපෑම් එල්ලවීමේ අවදානමක්
රජය විසින් යෝජනා කර ඇති රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන (NGO) නියාමන පනත් කෙටුම්පත මඟින් රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවකාශය සීමා වන බවටත්, සිවිල් සමාජ සංවිධානවල ස්වාධීනත්වයට බරපතල තර්ජනයක් එල්ල වන බවටත් ක්ෂේත්‍රයේ පාර්ශවකරුවන්ගෙන් දැඩි චෝදනා එල්ල වෙමින් පවතී.
මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සැපයීම වැළැක්වීම සඳහා වන අන්තර්ජාතික මූල්‍ය කාර්ය සාධක බලකායේ (FATF) අවශ්‍යතාවලට අනුකූල වීම සඳහා මෙම නියාමනයන් අත්‍යවශ්‍ය බවට රජය තර්ක කළද, දැනට පවතින සප්‍රමාණ නොවන කෙටුම්පත් ප්‍රතිපාදන හේතුවෙන් රජයට සහාය දක්වන සංවිධාන පවා පාලනයෙන් ඈත්වීමේ අවදානමක් නිර්මාණය වී ඇත.
අතීත පාඩම් සහ ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම්
මෙරට රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන පාලනය කිරීමට රජයන් දැරූ උත්සාහයන් අලුත් දෙයක් නොවේ. 2015-2019 සිරිසේන-වික්‍රමසිංහ පාලන සමයේදී ඉදිරිපත් කළ මෙවැනිම කෙටුම්පතක් සිවිල් සමාජයේ ඉල්ලීම මත එවකට අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් ඉල්ලා අස්කර ගන්නා ලදී. පසුව ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන සමයේදී ආරක්ෂක අංශ අධීක්ෂණය යටතට රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන පත් කිරීමට දැරූ උත්සාහය ද දේශපාලන පරිවර්තනයන් හමුවේ අහෝසි වී ගියේය.
ජාත්‍යන්තර තලයේදී ඉන්දියාවේ 'විදේශ ආධාර නියාමන පනත' (FCRA) දැඩි ලෙස සංශෝධනය කිරීම හේතුවෙන් එරට රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන දහස් ගණනක ක්‍රියාකාරීත්වය අහෝසි වූ අතර, එමඟින් ජනතාවට ලැබීමට තිබූ විදේශීය ආධාර විශාල ප්‍රමාණයක් අහිමි විය. ශ්‍රී ලංකාව ද එවැනිම අනතුරකට මුහුණපා සිටින බව ක්ෂේත්‍ර ප්‍රඥාවන්තයෝ පෙන්වා දෙති.
ලියාපදිංචිය සහ 'වගකිවයුතු නිලධාරියාගේ' අසීමිත බලතල
රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන තනි රාජ්‍ය අධිකාරියක් යටතේ ලියාපදිංචි කිරීම සම්බන්ධයෙන් විරෝධයක් නොමැති අතර, බොහෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල අරමුදල් ගමනාගමනය සහ පාරදෘශ්‍යභාවය උදෙසා එය සිදුවේ. කෙසේ වෙතත්, ගැටලුව මතු වන්නේ ලියාපදිංචියෙන් පසුව පනත මඟින් ලබාදෙන අධිකාරීමය පාලන බලතල හේතුවෙනි.
වත්මන් කෙටුම්පතට අනුව අමාත්‍යවරයා විසින් පත් කරනු ලබන 'වගකිවයුතු නිලධාරියාට' (Competent Authority) අධිකරණ වරෙන්තුවක් නොමැතිව සංවිධාන පරිශ්‍රයන්ට ඇතුළුවීමට, ව්‍යාපෘති අධීක්ෂණයට, වැඩකටයුතු අත්හිටුවීමට සහ ලියාපදිංචිය අහෝසි කිරීමට පවා සෘජු බලතල හිමිවේ. මැතිවරණ සමයකදී මානව හිමිකම් හෝ මැතිවරණ නිරීක්ෂණ කණ්ඩායමක බලතල අත්හිටුවීමට මෙවැනි තනි නිලධාරියෙකුට හැකියාව ලැබීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලියට දැඩි තර්ජනයකි.
එමෙන්ම, වසර 3කට වරක් බලපත්‍රය අලුත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව සහ 'රජයේ ප්‍රතිපත්ති සමඟ සමපාත විය යුතුය' යන කොන්දේසිය මඟින්, ආණ්ඩුව විවේචනය කරන ස්වාධීන මතධාරී සංවිධාන මර්දනය කිරීමට අනාගතයේ පැමිණෙන ඕනෑම ඒකාධිපති රජයකට මඟපෑදෙනු ඇත.
FATF ප්‍රමිතීන් සහ ජාත්‍යන්තර බලපෑම
FATF හි 8 වැනි නිර්දේශය මඟින් පැහැදිලිවම පෙන්වා දී ඇත්තේ මුළු රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ක්ෂේත්‍රයම එක ලෙස ආරක්ෂක තර්ජනයක් ලෙස නොසැලකිය යුතු බවයි. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික අවදානම් තක්සේරුවට (National Risk Assessment) අනුව ද රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ක්ෂේත්‍රය තුළ ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සැපයීමේ අවදානම පවතින්නේ අඩු හෝ මධ්‍යම මට්ටමකය.
එබැවින් මෙවැනි අසමතුලිත නීති පැනවීම මඟින් යුරෝපීය සංගමයේ GSP+ තීරුබදු සහනය වැනි අත්‍යවශ්‍ය ආර්ථික වාසි අහිමි වීමේ අවදානමක් ද මතුවේ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නිදහස සීමා වන බවට ජාත්‍යන්තරයට යන සංඥාව, රටට ලැබෙන ආයෝජන සහ ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය කෙරෙහි සෘජුවම අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත.
සිවිල් සමාජ එකමුතුවේ මැදිහත්වීම
සිවිල් සමාජ සංවිධාන සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන එකමුතුවේ (CSO NGO Collective) නියෝජිතයින් සහ රජයේ නිලධාරීන් අතර පැවැති සාකච්ඡාවලදී, මෙම කෙටුම්පත සංශෝධනය කිරීම සඳහා වන මූලධර්ම සමුදායක් ඉදිරිපත් කර ඇත. එහිදී සංවිධානවල ස්වාධීනත්වය, රැස්වීමේ නිදහස සහ අධ්‍යාපනික හා බලගැන්වීමේ අයිතීන් සුරක්ෂිත වන පරිදි පනත නැවත සලකා බැලීමට රජයේ නිලධාරීන්ගෙන් ධනාත්මක ප්‍රතිචාරයක් හිමිව තිබේ.
ආර්ථික, සාමාජීය හා මානුෂීය ක්ෂේත්‍රයන්හිදී රජයේ ඌනතාවයන් පූරණය කරමින් විශාල සේවයක් ඉටුකරන සිවිල් සමාජය, රාජ්‍යයේ පාලකයෙකු ලෙස නොව සහකරුවෙකු ලෙස සැලකීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යහපාලනයක මූලික ලක්ෂණය බව දේශපාලන විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල සිවිල් සමාජයේ කාර්යභාරය සහ රාජ්‍ය පාලනය අතර පවතින පරතරය නියාමනය කිරීමේදී, මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ ජාත්‍යන්තර නීති මෙන්ම පුද්ගල හා සංවිධානාත්මක නිදහස පිළිබඳ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් අතර සමබරතාව රැකගැනීම අතිශය තීරණාත්මක වේ.
(ආචාර්ය ජෙහාන් පෙරේරාගේ සටහනක් ඇසුරෙනි )
