දකුණු ආසියානු කලාපයේ ප්‍රධානතම ප්‍රතිනැව්ගත කිරීමේ (Transshipment) මධ්‍යස්ථානය ලෙස කොළඹ වරාය සතු තරගකාරීත්වය තවදුරටත් ඉහළ නැංවීමේ අරමුණින් ඉදිකෙරෙන නැගෙනහිර බහාලුම් පර්යන්තයේ (ECT) මෙහෙයුම් සඳහා ජාත්‍යන්තර නාවික සමාගම් කිහිපයක සහය ලබාගැනීමට රජය සලකා බලමින් සිටී.
වරාය හා සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්‍ය අනුර කරුණාතිලක පෙන්වා දෙන්නේ, ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ ජාත්‍යන්තර නාවික සමාගම් අවම වශයෙන් පහක් (05) පමණ මේ සඳහා කැමැත්ත පළකර ඇති බවයි.
අදාළ ක්‍රියාවලිය සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය ලබාගැනීමෙන් අනතුරුව, උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ගෙන් යෝජනා කැඳවීමේ (Expression of Interest - EOI) ක්‍රමවේදය හරහා ඉදිරි වසරේ මුල් භාගය වන විට විධිමත් එකඟතාවකට පැමිණීම අපේක්ෂාව වී තිබේ.
යටිතල පහසුකම් ප්‍රසාරණය සහ අවශ්‍යතා
ලොව විශාලතම බහාලුම් නෞකා (බහාලුම් 18,000 සිට 22,000 දක්වා ප්‍රවාහනය කළ හැකි දැවැන්ත නෞකා) පහසුවෙන් මෙහෙයවිය හැකි ගැඹුරු දියකඩක් සහිත පර්යන්තයක් ලෙස මෙම නැගෙනහිර පර්යන්තය නිර්මාණය කර ඇත.
වර්තමාන මෙහෙයුම් තත්ත්වය සහ සැලසුම්ගත ඉලක්ක මෙසේය:
වර්තමාන තත්ත්වය:
මීටර් 450ක ජැටි දිගක් සහ වර්ග මීටර් 260,000ක බහාලුම් අංගනයක් (Stacking yard) භාවිතයට ගැනේ.
සම්පූර්ණ සැලසුම:
මීටර් 1,320ක සම්පූර්ණ ජැටි දිගක් සහ මීටර් 18–20 අතර ගැඹුරක් සහිත පරිශ්‍රයක් බවට පත්කිරීම.
ධාරිතා ඉලක්කය:
මෙම ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණ වීමෙන් පසුව පර්යන්තයට වාර්ෂිකව බහාලුම් ඒකක (TEUs) මිලියන 2.4ත් 3ත් අතර ප්‍රමාණයක් හැසිරවිය හැකි අතර, එයින් කොළඹ වරායේ සමස්ත වාර්ෂික ධාරිතාව බහාලුම් ඒකක මිලියන 7 ඉක්මවනු ඇත.
උපකරණ ප්‍රසම්පාදනයේ මතු වූ අභියෝග
පර්යන්තයේ යටිතල ව්‍යුහය පුළුල් කිරීමේ සැලසුම් පවතින නමුත්, මෙහෙයුම් කටයුතු කාර්යක්ෂමව පවත්වාගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය නවීන තාක්ෂණික උපකරණ සපයාගැනීමේදී ප්‍රමාදයන් කිහිපයක් වාර්තා වී ඇත.
නැව්වල සිට ගොඩබිමට බහාලුම් හුවමාරු කරන දැවැන්ත දොඹකර (Ship-to-Shore Cranes) 12ක් සහ ස්වයංක්‍රීය අංගන දොඹකර (ARMG Cranes) 40ක් ස්ථාපනය කිරීමට නියමිතව තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, ටෙන්ඩර් පටිපාටිවල සංකීර්ණතා සහ ඇතැම් ප්‍රමුඛ නිෂ්පාදන සමාගම් ලංසු තැබීමේ ක්‍රියාවලියෙන් ඉවත්වීම හේතුවෙන් උපකරණ හිඟයක් නිර්මාණය වූ බව වෘත්තීය සමිති සහ නිරීක්ෂකයින් මීට පෙර පෙන්වා දී තිබුණි.
කලාපීය තරගකාරීත්වය සහ වෙළෙඳපොළ පසුබිම
කොළඹ වරායේ සමස්ත භාණ්ඩ හැසිරවීමෙන් 75%ත් 80%ත් අතර ප්‍රමාණයක් අයත් වන්නේ ප්‍රතිනැව්ගත කිරීමේ (Transshipment) සේවාවන්ටය. ඉන් 70%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඉන්දීය වෙළෙඳපොළ ආශ්‍රිත භාණ්ඩ වේ.
ඉන්දීය සාගර කලාපයේ අනෙකුත් තරගකාරී වරායන් ද සිය ධාරිතාව සහ තාක්ෂණය වේගයෙන් වැඩිදියුණු කරමින් සිටින මොහොතක, කොළඹ වරායේ ධාරිතාව පුළුල් කිරීම ආර්ථිකමය වශයෙන් අතිශය තීරණාත්මක සාධකයකි.
2021 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ ජපානය අතර ඇතිකර ගැනීමට සැලසුම් කළ ත්‍රෛපාර්ශ්වික ආයෝජන සැලැස්ම වෙනස් වීමෙන් අනතුරුව, මෙම පර්යන්තය රජය සතු පූර්ණ ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ඉදිරියට ගෙන යාමට තීරණය විය. ඉන්පසු රට මුහුණ දුන් මූල්‍ය අභියෝග හමුවේ, මුලින් 2026 වසරේදී සම්පූර්ණ කිරීමට අපේක්ෂා කළ ව්‍යාපෘති කාලරාමුව 2027 දක්වා දීර්ඝ වී ඇත.
ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්වයක ඇති වැදගත්කම
නව සැලසුම ඔස්සේ ජාත්‍යන්තර නාවික සමාගම් මෙහෙයුම් ක්‍රියාවලියට එක්කර ගැනීම හරහා ප්‍රධාන වාසි කිහිපයක් අත්කර ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ:
ප්‍රාග්ධනය සහ නව තාක්ෂණය:
අතිරේක රාජ්‍ය ණය බරකින් තොරව නවීන මෙහෙයුම් උපකරණ කඩිනමින් ගෙන්වා ගැනීමේ හැකියාව.
ස්ථාවර බහාලුම් ප්‍රමාණයක් සහතික වීම:
නාවික සමාගම් සෘජුවම සම්බන්ධ වීම නිසා කොළඹ වරාය වෙත පැමිණෙන නෞකා සහ බහාලුම් ප්‍රමාණය නිශ්චිතව ඉහළ මට්ටමක පවත්වාගත හැකි වීම.
ගෝලීය ජාලය:
ජාත්‍යන්තර සැපයුම් දාමයන් සමග සෘජුවම බද්ධ වීමට අවස්ථාව සැලසීම.
ක්ෂේත්‍රයේ ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම හවුල්කාරිත්වයට අදාළ ටෙන්ඩර් සහ ගිවිසුම් ක්‍රියාවලීන් පූර්ණ විනිවිදභාවයකින් සහ ප්‍රශස්ත තරගකාරීත්වයකින් යුතුව කඩිනමින් නිම කිරීම තුළින් කොළඹ වරායේ කලාපීය නාවික නායකත්වය ශක්තිමත්ව පවත්වාගත හැකි වනු ඇති බවයි.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
Lanka News වාර්තාව: ECT Delays Threaten Colombo’s Regional Maritime Dominance
The Island: Flagship Colombo terminal held back by equipment tender failures
Sri Lanka Ports Authority (SLPA) නිල තොරතුරු සහ ව්‍යාපෘති යාවත්කාලීන කිරීම්
