ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකිරීම් කර්මාන්තය යළි ප්‍රසාරණය වීමේ පැහැදිලි සලකුණු පෙන්නුම් කරමින් පවතී. කෙසේ වෙතත්, විශේෂයෙන්ම රජයේ මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන යටතේ ක්‍රියාත්මක වන යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති භාරව කටයුතු කරන කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ට මෙහෙයුම් මට්ටමේදී ප්‍රායෝගික ගැටලු රැසකට මුහුණ දීමට සිදුව තිබේ.
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නිකුත් කළ ඉදිකිරීම් අංශයේ ගැනුම් කළමනාකරුවන්ගේ දර්ශකය (PMI) 59.4ක් ලෙස සටහන් වෙමින් ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රගතියක් සනාථ කරයි. රජයේ නව ව්‍යාපෘති සැලසුම් කිරීමත් සමඟ නව ඇණවුම් ඉහළ ගොස් ඇති පසුබිමක, එම ව්‍යාපෘති නියමිත කාලයට නිමකිරීමට අවශ්‍ය සම්පත් සපයා ගැනීම කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ට බරපතළ බාධාවක් වී ඇත.
මුදල් සංසරණයේ පවතින ගැටලු
රජයේ ව්‍යාපෘති සිදුකරන පාර්ශ්වයන් මුහුණදෙන ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ මුදල් ප්‍රවාහය (Cash flow) නිසි පරිදි සිදු නොවීමයි. රාජ්‍ය ආයතන වෙතින් ලැබිය යුතු බිල්පත් අනුමත වීම සහ ගෙවීම් පියවීම ප්‍රමාද වන කාලය තුළ පවා, සේවක වැටුප්, ප්‍රවාහන ගාස්තු සහ උප කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ මුදල් අඛණ්ඩව ගෙවීමට ඔවුන්ට සිදුවේ.
සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන්ට බලපෑම්:
විශාල සංචිත නොමැති කුඩා සමාගම් මාස ගණනාවක් මුදල් නොලැබීමෙන් දැඩි අවදානමකට ලක්වේ.
අධික පොලී ණය:
ව්‍යාපෘති අතරමඟ නතර වීම වැළැක්වීම සඳහා ඉහළ පොලී අනුපාත යටතේ ණය ලබාගැනීමට ඔවුන්ට සිදුව ඇත.
වැඩ නිමකළ පසුත් බිල්පත් ප්‍රමාදය:
ගිවිසුම්ගත කොන්දේසි අනුව වැඩ අවසන් කළද, අනුමැතීන් ලබාගැනීමේ පරිපාලනමය ප්‍රමාදයන් බහුලව පවතී.
අමුද්‍රව්‍ය හිඟය සහ පුහුණු ශ්‍රමික හිඟය
මාර්ග සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා අත්‍යවශ්‍ය බිටුමන් (Bitumen) හිඟය හේතුවෙන් ව්‍යාපෘති රැසක් ප්‍රමාද වීමේ අවදානමක් මතු වී තිබේ. අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය නියමිත දිනට නොලැබීමෙන් යන්ත්‍ර සූත්‍ර මෙන්ම ශ්‍රමිකයන්ද අපතේ යන තත්ත්වයක් නිර්මාණය වේ.
මීට අමතරව, ඉංජිනේරුවන්, ප්‍රමාණ සමීක්ෂකවරුන් සහ යන්ත්‍ර ක්‍රියාකරුවන් ඇතුළු පළපුරුදු ශ්‍රමිකයන් විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්ව යාම නිසා දේශීය ශ්‍රම වෙළෙඳපොළේ දැඩි හිඟයක් හටගෙන ඇත. සිමෙන්ති, වානේ සහ කළුගල් වැනි අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍යවල සැපයුම් දාමයේ සිදුවන බිඳවැටීම්ද මෙහෙයුම් පිරිවැය අනපේක්ෂිත ලෙස ඉහළ නැංවීමට හේතු වී තිබේ.
ටෙන්ඩර් මිල සහ සැබෑ වියදම අතර පරතරය
ටෙන්ඩර් පත්‍රිකා ඉදිරිපත් කළ කාලසීමාවට සාපේක්ෂව වර්තමාන ඉන්ධන, ප්‍රවාහන සහ අමුද්‍රව්‍ය මිල සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. උද්ධමනය සහ විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම් හේතුවෙන් පෙර ඇස්තමේන්තු කළ මුදලට වඩා සැබෑ ඉදිකිරීම් වියදම බෙහෙවින් වැඩි වී තිබේ.
අලාභදායක කොන්ත්‍රාත් අත්හැර දැමුවහොත් ව්‍යාපෘති ප්‍රමාද වී රජයට යළි ඉහළ මිලකට ටෙන්ඩර් කැඳවීමට සිදුවන අතර, එම ව්‍යාපෘති දිගටම කරගෙන යාමට නම් නිසි මිල සංශෝධන ක්‍රමවේදයක් (Cost adjustments) කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක විය යුතුව ඇත.
ක්ෂේත්‍රයේ පුනර්ජීවනය සඳහා විසඳුම්
ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ නියෝජිතයන් සහ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක අතර සැප්තැම්බර් 30 වන දින පැවති සාකච්ඡාව මෙම ගැටලුවලට තිරසර විසඳුම් සෙවීම සඳහා වූ වැදගත් පියවරක් ලෙස කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය දකී.
කර්මාන්තයේ සැබෑ ප්‍රකෘතියක් උදෙසා පහත පියවර කඩිනම් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති:
* බිල්පත් සහතික කිරීම සහ ගෙවීම් පියවීම විධිමත් කිරීම
* සාධාරණ මිල සංශෝධන සූත්‍රයක් කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කිරීම
* ප්‍රසම්පාදන අනුමත කිරීම් කඩිනම් කිරීම
* අත්‍යවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය සැපයුම බාධාවකින් තොරව පවත්වා ගැනීම
නව ව්‍යාපෘති ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට අමතරව, ඒවා ක්‍රියාත්මක කරන දේශීය කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සහ මෙහෙයුම් ශක්තිය තහවුරු කිරීම සමස්ත ආර්ථික පුනර්ජීවනයට අතිශය තීරණාත්මක සාධකයකි.
මුලාශ්‍රය :
Government Contractors Trapped Between Projects, Payments and Rising Costs
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා:
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම ආර්ථික දර්ශක සහ PMI දත්ත වාර්තා: Central Bank of Sri Lanka