ඉරාන තෙල් නැව් අර්බුදය: කොළඹට එල්ලවන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පීඩනය

ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු සහ බස්නාහිර මුහුදු තීරයට ඔබ්බෙන් වූ ජාත්‍යන්තර මුහුදු කලාපයේ ඉරාන තෙල් ප්‍රවාහන නෞකා 20කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සිරවී තිබීමේ පුවතක් ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක්ව ඇත.

'ද වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල්' (WSJ) වාර්තාවකට අනුව, මෙම නෞකා ශ්‍රී ලංකා වෙරළේ සිට නාවික සැතපුම් 15ක් පමණ දුරින් නැංගුරම් ලා තිබේ.

නෞකාවල ඉන්ධන, ආහාර සහ පානීය ජලය වේගයෙන් අවසන් වෙමින් පවතින අතර, ඉන්ධන ඉතිරි කර ගැනීම සඳහා ඇතැම් නෞකා සිය එන්ජින් පවා ක්‍රියා විරහිත කර ඇති බව සඳහන් වේ.

ඇමරිකානු අනතුරු ඇඟවීම සහ කොළඹ වරාය

ඉරාන තෙල් අපනයනය ඉලක්ක කර ගනිමින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පනවා ඇති ඒකපාර්ශ්වික ආර්ථික සම්බාධක දැඩි කිරීම මෙම තත්ත්වයට සෘජුවම බලපා ඇත.

ඉරාන ධජය රැගත් මෙම නෞකාවලට කිසිදු සැපයුම් සේවාවක් ලබා නොදෙන ලෙස ඇමරිකානු තානාපති අංශ ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන්ට මෙන්ම දේශීය නාවික සැපයුම් සමාගම්වලට ද දැනුම් දී තිබේ.

එවැනි නෞකාවලට සහාය දැක්වීම හරහා දේශීය සමාගම්වලට ඇමරිකානු සම්බාධක (Secondary Sanctions) පැනවීමේ අවදානමක් පවතින බවට පෙන්වා දී ඇත.

මේ හේතුවෙන් කොළඹ වරාය සීමාවට පැමිණි නෞකාවලට සේවා සැපයීමෙන් වැළකී සිටීමට ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය කටයුතු කර තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට ඇති අවදානම

ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් සිටින ශ්‍රී ලංකාවට ජාත්‍යන්තර බැංකු පද්ධතිය සහ බටහිර වෙළෙඳපොළ සමඟ පවතින සබඳතා අතිශය තීරණාත්මක ය.

බැංකු පද්ධතියේ ආරක්ෂාව: 
එක්සත් ජනපද සම්බාධක උල්ලංඝනය වුවහොත් ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ බැංකුවලට ඩොලර් ගනුදෙනු කිරීමේ හැකියාව (SWIFT පද්ධතිය) අහිමි වීමේ අවදානමක් මතු වේ.

නාවික වෙළෙඳපොළ: 
කොළඹ වරාය ආශ්‍රිතව ක්‍රියාත්මක වන නැව් බඩු සහ ඉන්ධන සපයන (Bunkering) දේශීය සමාගම් කළු ලැයිස්තුගත වීමේ බරපතළ අවදානමක් පවතී.

ආයෝජන හා ණය පහසුකම්: 
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සහ ලෝක බැංකුව වැනි බටහිර මූල්‍ය ආයතන සමඟ පවතින වැඩසටහන් බාධාවකින් තොරව පවත්වාගෙන යාම රජයේ ප්‍රමුඛතාවකි.

නොබැඳි පිළිවෙත සහ මානුෂීය අර්බුදය

ශ්‍රී ලංකාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය (UN) පනවන සම්බාධක පිළිපැදීමට නීත්‍යානුකූලව බැඳී සිටිය ද, තනි රටක් විසින් පනවන ඒකපාර්ශ්වික සම්බාධක ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගැටලු මතු වේ.

ඉරානය යනු ශ්‍රී ලංකාව සමඟ ඓතිහාසික මිත්‍රත්වයක් ඇති, තේ අපනයනය ඇතුළු ආර්ථික ගනුදෙනු පවතින වැදගත් කලාපීය රාජ්‍යයකි.

නෞකාවල සිරවී සිටින කාර්ය මණ්ඩලය මුහුණ දෙන ආහාර සහ ජල හිඟය සැලකිල්ලට ගැනීමේදී, ජාත්‍යන්තර නාවික නීතිය යටතේ මානුෂීය ආධාර සැපයීමේ වගකීමක් ද පවතී.

කෙසේ වෙතත්, සම්බාධක බිය හේතුවෙන් පෞද්ගලික අංශයේ කිසිදු සැපයුම්කරුවෙකු ඉදිරිපත් නොවීම නිසා මෙම අර්බුදය තවදුරටත් සංකීර්ණ වී ඇත.

මහා බලවතුන්ගේ භූදේශපාලනික ගැටුම් මධ්‍යයේ සිය සාම්ප්‍රදායික නොබැඳි විදෙස් ප්‍රතිපත්තියත්, ජාතික ආර්ථික ආරක්ෂාවත් එකවර සමබර කරගැනීමේ තීරණාත්මක පරීක්ෂණයකට කොළඹ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අංශ මේ වන විට මුහුණ දී සිටී.


මුලාශ්‍රය 

Lanka News | Iranian Tanker Standoff Puts Sri Lanka’s Foreign Policy under Pressure