රාජ්‍ය ඉඩම් තක්සේරු කිරීමේ ක්‍රමවේදය යාවත්කාලීන කිරීමේ අවශ්‍යතාව සහ ප්‍රජා අයිතිවාසිකම් රැකගැනීමේ වැදගත්කම.
අඹේවෙල ඉඩම් ගනුදෙනුව සහ රාජ්‍ය වත්කම්වල සැබෑ වටිනාකම ගැන විමසුමක්
නුවරඑළිය ප්‍රදේශයේ පිහිටි වටිනා රාජ්‍ය ඉඩම් භාවිතය සහ කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් පවතින පුළුල් සංවාදය, මෙරට ප්‍රමුඛතම කිරි නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයක් වන අඹේවෙල කලාපය දෙසට ද යොමුව තිබේ.
මෙම සාකච්ඡාවට මූලික වී ඇත්තේ අඹේවෙල ගොවිපළ පරිශ්‍රයට යාබදව පිහිටි අත්හැර දමා තිබූ රජයේ ඉඩම් අක්කර 30 ක පමණ ප්‍රමාණයක්, කිරි ගවයන්ගේ තණකොළ අවශ්‍යතා සහ කිරි නිෂ්පාදන සංවර්ධනය වෙනුවෙන් ලබාදීමට මීට පෙර ගනු ලැබූ තීරණයකි. 2022 වසරේ දෙසැම්බර් මස අගභාගයේදී එවකට ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ අඹේවෙල ගොවිපළේ නිරීක්ෂණ චාරිකාවක නිරත වෙමින්, එම අක්කර 30 ක ඉඩම සංවර්ධනය සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලෙස නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරයා වෙත උපදෙස් ලබා දී තිබිණි.
දේශීය කිරි කර්මාන්තය නැංවීමේ ආර්ථික ඉලක්කය
මෙවැනි තීරණයක් පිටුපස ඇති ආර්ථික තාර්කිකත්වය ඉතා පැහැදිලිය. ශ්‍රී ලංකාව වාර්ෂිකව කිරිපිටි ආනයනය සඳහා විශාල විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් වැය කරන පසුබිමක, දේශීය කිරි නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම සහ ආනයන මත යැපීම අවම කිරීම රජයේ දීර්ඝකාලීන ප්‍රතිපත්තියකි. ඒ අනුව, මහා පරිමාණ කිරි ගොවිපළවල් සඳහා අවශ්‍ය සත්ත්ව ආහාර හා තණබිම් පුළුල් කිරීම හරහා මෙරට දියර කිරි ධාරිතාව ඉහළ නැංවීමට මෙන්ම මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමට අවස්ථාව උදා වේ. කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය මඟින් ක්‍රියාත්මක කරන වැඩසටහන් හරහා ද මෙම අරමුණ තවදුරටත් පෙරට ගෙන යමින් පවතී.
රාජ්‍ය වත්කමක සැබෑ වටිනාකම සහ භාණ්ඩාගාරයට ලැබෙන ප්‍රතිලාභය
කෙසේ වෙතත්, ඉහළ ආර්ථික වටිනාකමක් සහිත මෙවැනි රාජ්‍ය ඉඩම් වෙන්කිරීමේදී මතුවන අනෙක් මූලිකම පැතිකඩ වන්නේ, මහජනතාව සතු දේපළක නිසි වෙළඳපොළ වටිනාකම තක්සේරු වී තිබේද සහ ඒ හරහා රජයට සාධාරණ ආදායමක් හිමිවන්නේද යන්නයි.
විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ, විවෘත හෝ තරගකාරී නොවන ක්‍රමවේද ඔස්සේ මෙවැනි වත්කම් ලබාදීමේදී, අදාළ ඉඩමේ සැබෑ වාණිජ වටිනාකම සහ රජයේ භාණ්ඩාගාරයට ලැබෙන ආදායම අතර සැලකිය යුතු පරතරයක් නිර්මාණය වීමේ ඉඩකඩක් පවතින බවයි. විශේෂයෙන්ම සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් මෙන්ම ප්‍රධාන ප්‍රවේශ මාර්ග ආශ්‍රිතව පිහිටි නුවරඑළියේ ඉඩම් සඳහා පවතින්නේ අතිශය ඉහළ වාණිජ වටිනාකමකි.
එක් එක් ඉඩම් කැබැල්ල සඳහා නිල තක්සේරු දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් නිකුත් කරන වාර්තාවකින් තොරව පොදු වෙළඳපොළ මිල ගණන් ඒ ආකාරයෙන්ම අඹේවෙල ඉඩම් සඳහා කෙළින්ම අදාළ කරගත නොහැකි වුවද, රාජ්‍ය ඉඩම් තක්සේරු කිරීමේ යාන්ත්‍රණයන්හි පවතින දුර්වලතා මඟහරවා ගැනීමේ වැදගත්කම මෙමඟින් පැහැදිලි කෙරේ. වර්තමාන වෙළඳපොළ තත්ත්වයන්ට ගැළපෙන පරිදි ඉඩම් බදුදීමේ හා තක්සේරු කිරීමේ ක්‍රමවේද සංශෝධනය විය යුතු බවට කැබිනට් මණ්ඩලය ද හඳුනාගෙන තිබේ.
විනිවිදභාවය සහ සමාජීය සාධකය
මෙහිදී මූලික ගැටලුව වන්නේ පෞද්ගලික අංශය රාජ්‍ය ආර්ථික සංවර්ධනයට දායක කරගැනීම නොවේ. කෘෂිකාර්මික හා වාණිජ කටයුතු වෙනුවෙන් දිගුකාලීන බදු පදනම යටතේ රජයේ ඉඩම් ලබාදීම නිල රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය තුළ පිළිගත් ක්‍රියාමාර්ගයකි.
මෙහිදී තහවුරු විය යුත්තේ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය තුළ මහජන සුබසිද්ධිය ආරක්ෂා වන ආකාරයට විනිවිදභාවයෙන් යුතු තෝරාගැනීම් ක්‍රියාවලියක්, නියමිත තක්සේරු ක්‍රමයක්, පැහැදිලි බදු කොන්දේසි සහ නිසි ආදායම් එකතු කිරීමේ යාන්ත්‍රණයක් ක්‍රියාත්මක වන්නේද යන්නයි.
මීට අමතරව, මෙහි පවතින සමාජීය පැතිකඩ ද අතිශය තීරණාත්මක වේ. මහා පරිමාණ වාණිජ ව්‍යාපෘති සඳහා රජයේ ඉඩම් යොදාගැනීමේදී, එම ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව ජීවත්වන කුඩා පරිමාණ ගොවීන්ට හෝ ප්‍රදේශවාසීන්ට සාම්ප්‍රදායිකව එම භූමියෙන් ලැබුණු ප්‍රවේශය හෝ තණබිම් අවස්ථා අහිමි වී ඇත්දැයි සොයා බැලීම ද බලධාරීන්ගේ වගකීමකි.
රටේ ආයෝජන දිරිගැන්වීමට සහ දේශීය නිෂ්පාදන පුළුල් කිරීමට රජයේ ඉඩම් භාවිත කිරීම අගය කළ යුතු පියවරක් වුවද, ඒ හා සමානවම එම වත්කම්වලින් රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට සාධාරණ ප්‍රතිලාභයක් හිමිවීම සහතික කළ යුතුය. එසේ නොවුණහොත්, එක් ව්‍යාපෘතියක සාර්ථකත්වය පිටුපස මහජනතාවගේ බදු මුදල්වලින් පිරිමැසිය නොහැකි වක්‍ර ආර්ථික අලාභයක් නිර්මාණය වීමේ අවදානමක් පවතී.
මුලාශ්‍රය :
Ambewela Land Deal Raises Questions Over State Asset Value
