ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකාර්මික හා ආහාර ආර්ථිකය රටේ අපනයන ආදායම පුළුල් කිරීම, කාර්මික පරිවර්තනය සහ රැකියා උත්පාදනය සඳහා භාවිත කළ හැකි ප්‍රබලතම ක්ෂේත්‍රයක් බව ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යයන ආයතනය (IPS) පෙන්වා දෙයි.
ලෝක බැංකුවේ 'රැකියා සහ ආර්ථික වර්ධන' වැඩසටහන යටතේ IPS පර්යේෂක ආචාර්ය අසංක විජේසිංහ සිදුකළ නවතම අධ්‍යයනයකට අනුව, මෙරට ප්‍රාථමික කෘෂිකර්මාන්තය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට (GDP) සපයන්නේ 8.3%ක දායකත්වයක් පමණි.
නමුත් ඊට අදාළ ආහාර සැකසීම, ප්‍රවාහනය සහ වෙළෙඳපොළ සේවා ඇතුළු සමස්ත කෘෂි-ආහාර පද්ධතිය සලකා බැලූ විට, එය ජාතික ආර්ථිකයෙන් 24.5%ක් සහ සමස්ත රැකියා නියුක්තියෙන් 42%ක් නියෝජනය කරයි.
ඩොලරයකින් ලැබෙන ආර්ථික ප්‍රතිලාභය වැඩි කරගන්නේ කෙසේද?
අධ්‍යයනයට අනුව, කෘෂිකාර්මික අමුද්‍රව්‍ය ඒ ආකාරයෙන්ම අපනයනය කරනවාට වඩා ඒවා ආහාර හා පාන වර්ග ලෙස සකස් කර (Processed) වෙළෙඳපොළට යැවීමෙන් ආර්ථිකයට ලැබෙන වටිනාකම ඉතා ඉහළ ය.
ප්‍රාථමික කෘෂිකර්මාන්තය:
ඉල්ලුමට එක්වන සෑම ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1කටම ආර්ථිකයට උපයා දෙන්නේ ඩොලර් 1.20ක් පමණි.
සැකසූ ආහාර හා පාන නිෂ්පාදනය:
එම සෑම ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1කින්ම ආර්ථිකයට ඩොලර් 1.85ක ඉහළ ප්‍රතිලාභයක් ජනනය කෙරේ.
වටිනාකම් එකතු කිරීම, නවීන ඇසුරුම්කරණය සහ සන්නාමකරණය (Branding) හරහා ලෝක වෙළෙඳපොළෙන් උපරිම මිලක් ලබාගැනීමට මෙරටට අවස්ථාව පවතින බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
ඉහළ විභවයක් ඇති ප්‍රධාන අපනයන ක්ෂේත්‍ර 6ක්
ශ්‍රී ලංකාවට ගෝලීය වෙළෙඳපොළ තුළ වේගයෙන් වර්ධනය විය හැකි ප්‍රධාන අපනයන ක්ෂේත්‍ර 6ක් පර්යේෂණය මඟින් හඳුනාගෙන තිබේ:
* කුරුඳු (Cinnamon)
* ගම්මිරිස් සහ වැනිලා ඇතුළු අනෙකුත් කුළුබඩු
* පොල් ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන
* පලතුරු සහ එළවළු සැකසුම් නිෂ්පාදන
* මුහුදු ආහාර (Seafood)
* තේ (Tea)
මෙහි සැබෑ ප්‍රගතිය දැනටමත් ඇතැම් අංශවලින් පෙන්නුම් කරයි. පොල් ආශ්‍රිත වාර්ෂික අපනයන ආදායම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියනය ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, සැකසූ පලතුරු හා එළවළු අපනයනය පසුගිය දශකයක කාලය තුළ 302%කින් වර්ධනය වී තිබේ. යුරෝපා සංගමයේ GSP+ සහනය මඟින් මුහුදු ආහාර අපනයනයට ද ශක්තිමත් පසුබිමක් නිර්මාණය වී ඇත.
කර්මාන්තය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන බාධක
මනා විභවයක් පැවතියද, දේශීය කෘෂිකර්මාන්තය සහ සැකසුම් කර්මාන්ත අතර පවතින දුර්වල සම්බන්ධතාව ප්‍රධාන ගැටලුවක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
ආහාර සැකසුම් කර්මාන්ත සඳහා අවශ්‍ය යෙදවුම්වලින් දේශීය කෘෂිකර්මාන්තයෙන් සපයා ගන්නේ 19%ක් පමණි. එසේම ප්‍රාථමික කෘෂිකර්මාන්තයෙන් කාර්මික අංශයට සැපයෙන්නේ 38%ක දායකත්වයක් පමණි.
ගොවීන්ගේ ඵලදායිතාව, ප්‍රමිතියෙන් යුත් අස්වැන්නක් අඛණ්ඩව සැපයීමේ හැකියාව සහ තාක්ෂණික පර්යේෂණ සඳහා වන ආයෝජන මදිකම මීට ප්‍රධාන හේතු වී තිබේ. මේ නිසා ආයෝජකයින් නවීන කර්මාන්තශාලා පිහිටුවීමට හෝ තාක්ෂණය එක්කිරීමට පසුබට වන බව පර්යේෂණ වාර්තාව අවධාරණය කරයි.
ඉදිරි ගමන සඳහා පසුබිම් සන්දර්භය
ශ්‍රී ලංකාව දැනට පවතින සාම්ප්‍රදායික අමුද්‍රව්‍ය අපනයන රටාවෙන් ඔබ්බට ගොස් ගොවියා, පර්යේෂකයා, සැකසුම්කරුවා සහ අපනයනකරුවා එකිනෙකට යා කරන ශක්තිමත් සැපයුම් දාමයක් (Value chain) ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතුව තිබේ.
ස්ථාවර ප්‍රතිපත්ති, පහසු තීරුබදු ක්‍රමවේද සහ කෘෂි පර්යේෂණ හා සංවර්ධන (R&D) දිරිගැන්වීම මඟින් ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂි-ආහාර අංශය විදේශ විනිමය උපයන ප්‍රධානම කාර්මික බලවේගයක් බවට පත්කිරීමේ හැකියාව පවතී.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
Institute of Policy Studies of Sri Lanka (IPS) Official Research
World Bank Sri Lanka Country Growth and Jobs Reports
මුල් වාර්තාව - Lanka News
