* අභ්‍යන්තර පාලන දුර්වලතා හා විගණන ක්‍රියාවලිය ගැන නියාමන ආයතනවල දැඩි පරීක්ෂණ
ජාතික සංවර්ධන බැංකුවේ රුපියල් බිලියන 13.2ක අක්‍රමිකතාව: මූල්‍ය නියාමනය හමුවූ අභියෝගයක්
ජාතික සංවර්ධන බැංකුවේ (NDB) මෑතකදී අනාවරණය වූ රුපියල් බිලියන 13.2 ක දැවැන්ත මූල්‍ය අක්‍රමිකතාව, ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය නියාමන පද්ධතියේ සහ ආයෝජක ආරක්ෂණ යාන්ත්‍රණයේ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ පුළුල් සමාජ කතිකාවකට මුලපුරා තිබේ. බැංකු අභ්‍යන්තරයේ සිදුවූ මෙම සිදුවීම, මෙතරම් විශාල මුදලක් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ කිසිදු පාර්ශ්වයකට හඳුනාගැනීමට නොහැකි වූයේ මන්දැයි යන බරපතළ ප්‍රශ්නය මතුකර ඇත.
තොරතුරු හෙළිදරව්වීමේ වේගවත් වෙනස සහ වෙළඳපොළ සැකය
මෙම සිදුවීමට අදාළ තොරතුරු වාර්තා වූ අනුක්‍රමික ක්‍රියාවලිය ඉතා වැදගත් වේ. 2026 අප්‍රේල් 02 වැනි දින කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළට දැනුම් දෙමින් NDB බැංකුව සඳහන් කළේ අක්‍රමිකතාවක අගය රුපියල් මිලියන 380 ක් පමණ වන බවත්, කෙසේ වෙතත් අවසන් අගය මීට වඩා වැඩි විය හැකි බවත්ය. එහෙත්, දින හතරක් වැනි කෙටි කාලයක් ඇතුළත එම ඇස්තමේන්තුව රුපියල් බිලියන 13.2 දක්වා ඉහළ ගියේය.
මෙම වෙනස මුල් ඇස්තමේන්තුව මෙන් 35 ගුණයක් වීම හේතුවෙන්, වෙළඳපොළට මුලින් ලබාදුන් තොරතුරුවල නිරවද්‍යතාව සහ අවදානම් සංඥා කල්තියා හඳුනාගැනීමට අදාළ අභ්‍යන්තර යාන්ත්‍රණ ක්‍රියාත්මක වූයේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ආයෝජකයින් අතර දැඩි ප්‍රශ්නකාරී තත්ත්වයක් මතුවිය.
අභ්‍යන්තර පාලනය සහ විගණන ක්‍රියාවලිය දැඩි පරීක්ෂාවට
සිද්ධිය සැලවීමත් සමඟම සුරැකුම්පත් හා විනිම මණ්ඩලය (SEC) මැදිහත්වී බැංකු මණ්ඩලය කැඳවා වාර්තා පරීක්ෂා කිරීම් ආරම්භ කළේය. විශේෂයෙන්ම නිශ්චිතව දක්වා නොමැති වත්කම් ගිණුමක (unspecified-assets account) බැලු බැල්මට රුපියල් බිලියන 1.37 සිට බිලියන 12.7 දක්වා සිදු වූ ඉහළ යෑම නියාමන ආයතනවල දැඩි අවධානයට ලක්විය. ගිණුම්කරණ පාලන සහ අභ්‍යන්තර අවදානම් කළමනාකරණය නිසි ලෙස සිදුනොවී ඇද්දැයි යන සැකය මෙයින් මතු විය.
එමෙන්ම, සාමාන්‍යයෙන් ස්වාධීනව වෙන වෙනම පාලනය විය යුතු රාජකාරී කිහිපයක් එකම පුද්ගලයෙකු විසින් සිදුකිරීමට ඉඩ සැලසීම හරහා අභ්‍යන්තර පාලනයේ පවතින දුර්වලතා පිළිබඳවද ප්‍රශ්න කෙරිණි. මේ අතර, බැංකුවේ බාහිර විගණකවරුන්ද නියාමන ආයතන හමුවට කැඳවා ප්‍රශ්න කරනු ලැබූ අතර, පසුව බැංකුවේ විගණකවරයා වෙනස් කිරීමටත්, මූල්‍ය ප්‍රකාශන ශ්‍රී ලංකා විගණන සහ ගිණුම් ප්‍රමිති නියාමන මණ්ඩලය වෙත යොමු කිරීමටත් පියවර ගැනුණි.
මහ බැංකු මැදිහත්වීම සහ වෙළඳපොළ ස්ථාවරත්වය
මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායිතාව සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව වහාම මැදිහත්වී කටයුතු කළේය. බැංකුවේ ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණවත්තා සහ ද්‍රව්‍යතා මට්ටම් අවම නියාමන අවශ්‍යතා වලට ඉහළින් පවතින බව තහවුරු කළද, ආයතනයේ මූල්‍ය විනය පවත්වා ගැනීම සඳහා ලාභාංශ ගෙවීම් (cash dividends) අත්හිටුවීම ඇතුළු දැඩි නියාමන කොන්දේසි පැනවීමට පියවර ගත්තේය.
එමෙන්ම, මෙම සිදුවීම පිටුපස ඇති සැබෑ තත්ත්වය සෙවීම සඳහා 'ඩොලොයිට් ඉන්ඩිආ' (Deloitte India) වැනි ගෝලීය වශයෙන් පිළිගත් ස්වාධීන ආයතනයක් හරහා ෆොරෙන්සික් විගණනයක් සිදු කිරීමටද නියමිතව ඇත.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, මෙම සිදුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය වාර්තාකරණය, විගණනය, මණ්ඩලයේ අධීක්ෂණය සහ වෙළඳපොළ නිරීක්ෂණ යාන්ත්‍රණ තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ යුතු බවට ලබාදුන් කැලැඹුම් සහගත අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස මූල්‍ය විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්‍රය:
Lanka News - NDB Fraud Raises Alarming Questions Over Regulatory Oversight
