* බදු ගෙවන පිරිස පුළුල් නොකර සහන ලබාදීම අභියෝගයක්
මාසික පුද්ගලික ආදායම් බදු නිදහස් සීමාව රුපියල් 200,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමට රජය ගෙන ඇති තීරණය, හුදෙක් බදු සහන ලබා දීමක් පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාව ආර්ථික අර්බුදයෙන් මුදවා ගනිමින් වඩාත් සාධාරණ හා තිරසාර බදු ක්‍රමයක් කරා ගෙන යා හැකිද යන්න තක්සේරු කෙරෙන තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් බවට පත්ව තිබේ.
ආර්ථික සංවර්ධන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය නිශාන්ත ජයවීර පාර්ලිමේන්තුවේදී තහවුරු කළේ තම මැතිවරණ ප්‍රකාශනයේ සඳහන් පරිදි මාසික බදු නිදහස් සීමාව රුපියල් 150,000 සිට රුපියල් 200,000 දක්වා වැඩිකිරීමේ ප්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරය රජය අඛණ්ඩවම රකින බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම පියවර ක්‍රියාත්මක කරන්නේ කවදාද සහ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ඉදිරි කාලය තුළ තීරණය කෙරෙනු ඇත.
බදු සහනවලින් ආර්ථිකයට ලැබෙන අස්වැසිල්ල
මීට පෙර රජය විසින් බදු නිදහස් සීමාව රුපියල් 100,000 සිට 150,000 දක්වා ඉහළ නංවන ලද අතර, ජනාධිපති හා මුදල් අමාත්‍ය අනුර කුමාර දිසානායක සඳහන් කර ඇත්තේ ඉදිරි 2027 අයවැය හරහා තවත් බදු සහන ලබා දීමට අපේක්ෂා කරන බවයි.
මෙමඟින් වැටුප් ලබන සේවකයන්ට මෙන්ම අනෙකුත් පුද්ගලයන්ට තම ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් අතේ ඉතිරි කර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත. වර්තමානයේ පවතින ජීවන වියදම් හමුවේ ජනතාවගේ ක්‍රෝධය හා පීඩනය අවම කිරීමට මෙන්ම, දේශීය වෙළඳපොළ තුළ පාරිභෝජන ශක්තිය ඉහළ නැංවීමට මෙමඟින් මහෝපකාරී වනු ඇත.
රාජ්‍ය මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සහ ප්‍රතිපත්තිමය ගැටළුව
කෙසේ වෙතත්, මේ සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් පැත්තක් ඇත. 2022 වසරේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 8.2%ක් ලෙස පැවති රජයේ ආදායම 2025 වන විට 16.6% දක්වා වර්ධනය කර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව සමත්ව ඇත. එහෙත්, මෙම යහපත් ප්‍රවණතාව මත පමණක් පදනම්ව දැවැන්ත බදු කප්පාදුවකට යාම සඳහා ප්‍රමාණවත් මූල්‍ය ඉඩකඩක් රජය සතුව ඇතැයි නිගමනය කළ නොහැකිය.
ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යයන ආයතනය (IPS) පෙන්වා දෙන්නේ රට තවමත් ඉහළ මහජන ණය බරකට සහ සීමිත මූල්‍ය අවකාශයකට මුහුණ දී සිටින බවයි. මූල්‍ය කප්පාදු හමුවේ මහජන ආයෝජන දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 5% සිට 3% දක්වා පහත වැටී ඇත. විකල්ප ආදායම් මාර්ග නිසි ලෙස තහවුරු කර නොගතහොත්, සෘජු බදු අඩු කිරීම හරහා යටිතල පහසුකම්, සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන සහ ඵලදායිතා සංවර්ධන අංශ සඳහා වෙන් කෙරෙන සම්පත් අඩුවීමේ අවදානමක් පවතී.
පුළුල් බදු දැලක අවශ්‍යතාව
ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින ප්‍රධාන ව්‍යුහාත්මක ගැටළුවක් වන්නේ සෘජු සහ වක්‍ර බදු අතර අනුපාතය 40:60ක් ලෙස පැවතීමයි. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ රජය තවදුරටත් වැට් (VAT) වැනි පාරිභෝජන බදු මත දැඩි ලෙස යැපෙන බවත්, එය අඩු හා මධ්‍යම ආදායම් ලබන කුටුම්භයන්ට වැඩි බරක් පටවන බවත්ය.
එබැවින්, රුපියල් 200,000ක තිරසාර බදු සීමාවක් වෙත යාමට නම්, එකවරම බදු පදනම පුළුල් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. බදු අනුපාතක්‍රම ක්‍රමානුකූලව අඩු කරමින්, බදු පරිපාලනය ඩිජිටල්කරණය කිරීම, අනවශ්‍ය බදු නිදහස් කිරීම් කප්පාදු කිරීම සහ ස්වයං රැකියාවල නියුතු වෘත්තිකයන් මෙන්ම අවිධිමත් ව්‍යාපාර බදු දැලට නතු කර ගැනීම හරහා පහළ යන බදු ආදායම ඊළඟට පියවා ගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
පොදුවේ ගත් කල, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් ඉදිරියේ ඇති ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ ආර්ථික අර්බුදයට මුල් වූ මූල්‍ය දුර්වලතා යළි මතු නොවී, අර්ථවත් බදු සහනයක් ජනතාවට ලබා දෙන්නේ කෙසේද යන්නයි. වඩාත් සාධාරණ සහ පුළුල් බදු ක්‍රමයක් සමඟ ක්‍රියාත්මක කළහොත් පමණක් මෙම යෝජනාව සැබෑ සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මුලාශ්‍රය:
Lanka News | Rs.200,000 Tax Threshold Tests Government’s Revenue Strategy
