ලෝක තේ වෙළෙඳපොළ පෙරළිය හමුවේ ලංකාවේ තේ ආදායමට එල්ල වූ අභියෝගය

* ප්‍රමාණයට වඩා වටිනාකම ඉහළ දැමීමේ අවශ්‍යතාව මධ්‍යම බැංකු අධිපති පෙන්වා දෙයි

 

ලෝක වෙළෙඳපොළේ සිදුවන සීඝ්‍ර වෙනස්කම් සහ ඉහළ යන නිෂ්පාදන වියදම් හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම කෘෂිකාර්මික අපනයනය වන තේ කර්මාන්තය තීරණාත්මක සංක්‍රාන්ති කාලසීමාවකට මුහුණ දෙමින් සිටී. සාම්ප්‍රදායිකව වැඩි තේ ප්‍රමාණයක් අපනයනය කිරීම වෙනුවට, නවීන වෙළෙඳපොළට ගැළපෙන ඉහළ වටිනාකමකින් යුතු නිෂ්පාදන (Value-added tea) බිහිකිරීම මෙරට තේ කර්මාන්තයේ ඉදිරි පැවැත්ම තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකය බවට පත්ව ඇත.

 

අපනයන ආදායමේ පහත වැටීමක්

 

පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 2026 වසරේ මුල් මාස අට තුළ මෙරට තේ අපනයන ප්‍රමාණය සියයට 5කින් පමණ පහත වැටී ඇති අතර, එය කිලෝග්‍රෑම් මිලියන 174.2 සිට මිලියන 166.3ක් දක්වා අඩුවීමකි. අගෝස්තු මාසයේ පමණක් අපනයනය සියයට 4කින් පහත වැටී තිබේ.

 

වඩාත් සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණ වන්නේ අපනයනයෙන් උපයන විදේශ විනිමය ආදායමද පහත වැටීමයි. අදාළ කාලය තුළ උපයා ඇති ඩොලර් ආදායම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.026 සිට ඩොලර් මිලියන 948 දක්වා අඩු වී ඇති අතර, තේ කිලෝග්‍රෑමයක සාමාන්‍ය අපනයන මිලද (FOB) සියයට 3කින් පමණ පහත වැටී ඇත. මීට අමතරව නැව් ගාස්තු සහ රක්ෂණ ගාස්තු ඉහළ යාමද කර්මාන්තයට අමතර බරක් එක් කර තිබේ.

 

විදේශ වෙළෙඳපොළ සිතියම වෙනස් වෙයි

 

ශ්‍රී ලංකාවේ තේ මිලදී ගන්නා සාම්ප්‍රදායික වෙළෙඳපොළ රටාවන්හි පැහැදිලි විචලනයක් මේ වන විට දැකගත හැකිය. තුර්කිය වෙත සිදුකෙරෙන අපනයන කිලෝග්‍රෑම් මිලියන 24.7ක් දක්වා දෙගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර, අසර්බයිජානය වෙත අපනයනය සියයට 20කින් වර්ධනය වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඉරාකය (45%කින්), එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (65%කින්), ලිබියාව (62%කින්) සහ චීනය (18%කින්) ආදී ප්‍රධාන රටවල් කිහිපයකින් ලද ඉල්ලුම සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටී ඇති බව වාර්තා වේ.

 

අගය එකතු කළ නිෂ්පාදනවලට ලැබෙන තැන

 

2025 වසර වන විට මෙරට සමස්ත තේ අපනයනයෙන් අඩකට වඩා නියෝජනය වූයේ අගය එකතු කළ තේ නිෂ්පාදනයන්ය. ග්‍රීන් ටී (Green Tea), මැචා (Matcha) සහ විශේෂිත කලාත්මක තේ (Artisanal teas) වැනි නව ප්‍රවණතාවන්ට දේශීය වතු සමාගම් යොමු වෙමින් පවතී.

 

එහෙත්, ශ්‍රී ලංකා වැවිලිකරුවන්ගේ සංගමයේ (PA) 172 වන වාර්ෂික මහා සභා රැස්වීමේදී අදහස් දැක්වූ එහි නව සභාපති ශානක සමරදිවාකර පෙන්වා දුන්නේ, දේශීයව නිපදවන මෙවැනි උසස් තත්ත්වයේ තේ තොග වෙන්දේසිවලදී නිසි පරිදි අලෙවි නොවී ඉතිරි වන පසුබිමක, ඊට සමාන නිෂ්පාදන මෙරටට ආනයනය වීම ගැටලු සහගත බවයි. අගය එකතු කිරීම දිරිගන්වන ප්‍රතිපත්තියක් රට තුළ ක්‍රියාත්මක වන අතරතුර මෙවැනි තත්ත්වයන් නිරීක්ෂණය වීම කෙරෙහි බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමු විය යුතු බව ඔහු සඳහන් කළේය.

 

ක්ෂේත්‍රය හමුවේ ඇති අභ්‍යන්තර බාධා

 

කලාපීය වැවිලි සමාගම් (RPCs) 23ක් මගින් මෙරට හෙක්ටයාර 154,000ක පමණ භූමි ප්‍රමාණයක් කළමනාකරණය කරනු ලබයි. නැවත වගා කිරීම්, යාන්ත්‍රිකරණය සහ කර්මාන්තශාලා නවීකරණය සඳහා රුපියල් බිලියන ගණනක ප්‍රාග්ධනයක් ආයෝජනය කර ඇතත්, වතුකරයේ පවතින ශ්‍රමික හිඟය (දැනට සේවයේ යෙදී සිටින්නේ 88,500ක් පමණි), නිෂ්පාදන ද්‍රව්‍යවල මිල ඉහළ යාම සහ දේශගුණික විපර්යාස ප්‍රධාන අභියෝග බවට පත්ව ඇත.

 

දේශගුණික වෙනස්වීම්වලට මුහුණ දීම සඳහා භූගත ජල භාවිතය පිළිබඳ පවතින පැරණි නීති ලිහිල් කිරීම සහ නළ ළිං සඳහා වන අනුමැතීන් කඩිනම් කිරීම වැදගත් බව වැවිලිකරුවන්ගේ සංගමය පෙන්වා දෙයි. එමෙන්ම වනසතුන්ගෙන් සිදුවන හානි සහ වගා ක්ෂේත්‍රයේ සිදුවන සොරකම් හේතුවෙන් සමාගම්වලට මාසිකව විශාල පාඩුවක් සිදුවන බවද එහිදී අවධාරණය කෙරිණි.

 

ඉදිරි ගමන් මඟ

 

උත්සවයේ ප්‍රධාන ආරාධිතයා ලෙස එක්වූ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ සඳහන් කළේ, වතු ක්ෂේත්‍රය හමුවේ ඇති ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය තවදුරටත් ‘කොපමණ ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරනවාද’ යන්න පමණක් නොවන බවයි. ඉදිරි දශක දෙක තුළ ගෝලීය වෙළෙඳපොළේ තරගකාරීව රැඳී සිටීම සඳහා කොතරම් කාර්යක්ෂමව, ඉහළ වටිනාකමකින් යුතු නිෂ්පාදන ලෝකයට ලබා දෙන්නේද යන්න තීරණාත්මක වනු ඇති බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.

 

මුලාශ්‍රය:

Lanka News | Sri Lanka Tea’s Export Lifeline under Threat as Markets and Costs Rise