ඉහළ නිලධාරීන් බේරාගන්න කනිෂ්ඨ සේවකයින් බිල්ලට දුන්නාද? අධිකරණයේදී විත්තියෙන් ප්‍රබල තර්ක
මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් හරහා උපයාගත් බවට සැක කෙරෙන රුපියල් කෝටි ගණනක මුදල්, කඩදාසිවලට පමණක් සීමා වූ ව්‍යාජ ආයතන (Shell Companies) ඔස්සේ බැංකු පද්ධතියට ඇතුළත් කර විදේශයන් වෙත ප්‍රේෂණය කිරීමේ මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචාවක් සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගත් පෞද්ගලික බැංකු නිලධාරීන් ඇතුළු සැකකරුවන් පස්දෙනෙකු එළඹෙන 17 වැනිදා දක්වා රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමට අධිකරණය අද නියෝග කර තිබේ.
ශ්‍රී ලංකා රේගුව වෙත ලද පැමිණිල්ලක් සහ මෙරටින් විදේශයන් වෙත මුදල් යැවීමේදී පැනනැඟුණු සැකකටයුතු තාක්ෂණික බාධාවන් මුල් කරගනිමින් ආරම්භ වූ මෙම මෙහෙයුම, මේ වන විට මෙරට බැංකු පද්ධතියේ පාරදෘශ්‍යභාවය මෙන්ම මූල්‍ය නියාමන ක්‍රමවේදයම ප්‍රශ්න කෙරෙන සංකීර්ණ විමර්ශනයක් බවට පත්ව ඇත.
ආනයන මුවාවෙන් සිදුවූ විදේශ ප්‍රේෂණ 500ක ගනුදෙනුව
අධිකරණය හමුවේ කරුණු දැක්වූ විමර්ශන නිලධාරීන් අනාවරණය කළේ මෙම ජාවාරමේ ප්‍රධාන මහමොළකරු ලෙස හඳුනාගෙන ඇති ජිෆ්රි මොහොමඩ් නමැත්තා ව්‍යාජ සමාගම් 89ක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇති බවයි. ඉන් සමාගම් 36ක් සම්බන්ධයෙන් මේ වන විටත් සෘජු විමර්ශන ක්‍රියාත්මක අතර, විමර්ශන නිලධාරීන් පරීක්ෂා කළ ස්ථාන 10කම කිසිදු නීත්‍යනුකූල ව්‍යාපාරික කටයුත්තක් සිදු නොවන බව අනාවරණය වී තිබේ.
සමාගම් ලියාපදිංචි කිරීමේදී ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ අධ්‍යක්ෂවරුන්ගේ හැඳුනුම්පත්වල සඳහන් සාමාන්‍ය පදිංචි නිවාසවල ලිපිනයන් බවත්, භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමේදී ක්‍රියාත්මක වන දින 180 නීතිමය ක්‍රමවේදය අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කරමින් මෙලෙස විදේශයන් වෙත සිදුකර ඇති සැකකටයුතු මුදල් ප්‍රේෂණ (Telegraphic Transfers - TT) සංඛ්‍යාව 500 ඉක්මවන බවත් පැමිණිල්ල අධිකරණය හමුවේ තහවුරු කළේය.
බැංකු නීති මඟහැර යළි පණ ගැන්වුණු සැකකටයුතු ගිණුම්
පැමිණිල්ල පෙන්වා දෙන පරිදි, අදාළ පෞද්ගලික බැංකුවේ කළමනාකාරීත්වය විසින් 2025 අප්‍රේල් මාසයේදී මෙම ගනුදෙනුවල පැවති අසාමාන්‍ය ස්වභාවය හඳුනාගෙන ඒවා තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට පියවර ගෙන තිබුණි. එහෙත් මාස පහකට පමණ පසු, ප්‍රධාන සැකකරුගේ සමීපතමයන්ගේ නම්වලින් යළිත් ගිණුම් සක්‍රීය කිරීමට ඇතැම් බැංකු නිලධාරීන් අභ්‍යන්තරයෙන් සහාය ලබා දී ඇති බව විමර්ශනවලදී හෙළිව ඇත.
ප්‍රධාන සැකකරු ඉහළ පෙළේ අපනයනකරුවකු ලෙස හුවාදැක්වීම පමණක් නොව, අදාළ ව්‍යාජ ආයතන සැබෑ ලෙසම පවතින ඉහළ මට්ටමේ ව්‍යාපාරික ස්ථාන බවට ව්‍යාජ ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂණ වාර්තා (Field Inspection Reports) සකස් කර බැංකු පද්ධතියට ඇතුළත් කිරීම දක්වාම මෙම අභ්‍යන්තර සහයෝගය ව්‍යාප්තව පැවති බව නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව සහ විමර්ශන නිලධාරීන් අධිකරණයට පෙන්වා දුන්නේය.
"අපි කළේ ඉලක්ක සපුරාලීම විතරයි" - විත්තියෙන් නැඟුණු බිල්ලට දීමේ චෝදනාව
කෙසේ වෙතත්, අත්අඩංගුවට ගෙන සිටින බැංකු නිලධාරීන් (2, 3, 4 සහ 5 වන සැකකරුවන්) වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ මණ්ඩලය අධිකරණය හමුවේ දැඩි විරෝධයක් මතු කරමින් කියා සිටියේ, තම සේවාදායකයන් බැංකුවේ පහළම මට්ටමේ කනිෂ්ඨ (Junior 1 - J1) ශ්‍රේණියේ නිලධාරීන් බවයි.
විදේශ ප්‍රේෂණ (TT) අනුමත කිරීමේ කිසිදු නෛතික හෝ පරිපාලනමය බලයක් J1 නිලධාරීන්ට නොමැති බවත්, එවැනි බලතල හිමිවන්නේ J2 සහ ඊට ඉහළ ශ්‍රේණිවල නිලධාරීන්ට පමණක් බවත් විත්තිය අවධාරණය කළේය. පාරිභෝගිකයන් හඳුන්වා දීම (Front Sales) සහ බැංකුව පනවා ඇති ඉලක්ක (Targets) සපුරාලීම පමණක් සිදුකළ මෙම කනිෂ්ඨ නිලධාරීන්ව, ගිණුම් අනුමත කළ ශාඛා කළමනාකරුවන් ඇතුළු ඉහළ පරිපාලනය ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා 'බිල්ලට දී' ඇති බව විත්තියේ නීතිඥවරු චෝදනා කළහ. සැකකරුවන් මේ වන විටත් සේවයෙන් අත්හිටුවා ඇති බැවින් බැංකු පද්ධතිවලට ප්‍රවේශ වී සාක්ෂි විනාශ කිරීමේ හැකියාවක් නොමැති බව පෙන්වා දුන් විත්තිය, ඔවුන් ඇප මත මුදාහරින ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.
සාර්ව ආර්ථිකයට සහ මූල්‍ය පද්ධතියට එල්ල වන අවදානම
දෙපාර්ශ්වයේ කරුණු දැක්වීම් සලකා බැලූ මහේස්ත්‍රාත්වරයා, සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් මූල්‍ය විමර්ශන කොට්ඨාශය සහ අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව පුළුල් පරීක්ෂණයක් පවත්වන බැවින් සැකකරුවන් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමට නියෝග කළේය.
මෙම ගනුදෙනු මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය විශුද්ධිකරණ විරෝධී සම්මුතීන් (FATF - Financial Action Task Force) යටතේ මෙරට බැංකු පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින විශ්වසනීයත්වය බිඳවැටීමටද සෘජුව බලපාන බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. විශේෂයෙන් වෙළඳ මූලික මූල්‍ය විශුද්ධිකරණය (Trade-Based Money Laundering) හරහා රජයට අහිමි වන දැවැන්ත බදු ආදායම, දේශීය විදේශ විනිමය සංචිත ක්ෂය වීම සහ රුපියලේ අගය කෙරෙහි එල්ල වන පීඩනය හුදෙක් අපරාධමය සිදුවීමකින් ඔබ්බට ගිය ආර්ථික අර්බුදයක පෙරනිමිති බව විමර්ශකයින්ගේ ස්ථාවරයයි.
