ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ඊළඟ සමාලෝචනය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය විනය සහ ආර්ථික අභියෝග

බදු පදනම පුළුල් කිරීමේ අරමුණින් වැට් බදු සීමාව සංශෝධනය කිරීම සහ බලශක්ති මිල සූත්‍රය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට තීරණය කරයි.


ශ්‍රී ලංකාව සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ වන මීළඟ සමාලෝචනය එළඹෙන සැප්තැම්බර් මාසයේදී ආරම්භ වීමට නියමිතය. මෙම පසුබිම තුළ, රටේ ආර්ථිකය ස්ථාවර කරගැනීම සඳහා දැඩි මූල්‍ය විනයක් අත්‍යවශ්‍ය වන බවත්, එමඟින් පැන නැගෙන දේශීය දේශපාලන හා සමාජීය පීඩනයන් කළමනාකරණය කරගැනීම රජය මුහුණ දී ඇති ප්‍රධානතම අභියෝගය බවත් ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කාර්ය මණ්ඩල කණ්ඩායම මෙරටට පැමිණීමට නියමිතව ඇත්තේ මෙම මූල්‍ය රාමුවේ ප්‍රගතිය ඇගයීම සඳහාය. මූල්‍ය අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරියෙකු සඳහන් කළ පරිදි, බදු එකතු කිරීම, රඳවා ගැනීමේ බදු (Withholding Tax) බලාත්මක කිරීම සහ බලශක්ති මිලකරණය ඇතුළු ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් රජය විසින් සිය දැඩි අනුකූලතාව පෙන්වීමට සූදානම් වෙමින් සිටී.

බදු ප්‍රතිසංස්කරණ සහ දේශීය ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ අභියෝග

ආර්ථිකය තුළ බදු පදනම පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, වැට් (VAT) බදු ලියාපදිංචි කිරීමේ සීමාව රුපියල් මිලියන 36 දක්වා අඩු කිරීමේ පියවර මේ වන විට ක්‍රියාත්මක කර ඇත. මෙය මූල්‍ය ක්‍රමයේ විනිවිදභාවය සහ බදු ආදායම වැඩි කිරීමට උපකාරී වුවද, ඉහළ මෙහෙයුම් වියදම් හමුවේ පීඩාවට පත්ව සිටින ඇතැම් ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍ර වෙත එය අමතර පීඩනයක් ගෙන දෙනු ඇතැයි මත පළ වේ.

මීට අමතරව, රුපියල් 200,000ක දඩ මුදල් රඳවා ගැනීමේ බදු නියෝජිතයන් වෙත බලාත්මක කිරීමටත්, මහජන විරෝධතා මැද වුවද ස්වයංක්‍රීය බලශක්ති මිල සූත්‍රය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමටත් රජය පියවර ගනිමින් සිටී. මූල්‍ය විශ්වසනීයත්වය තහවුරු කරන මෙම පියවරයන් හේතුවෙන් දේශීය වශයෙන් ආර්ථික හා දේශපාලන පීඩනයන් ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතියි.

2027 මූල්‍ය ඉලක්ක සහ රාජ්‍ය සේවා වැටුප් ගැටළුව

මහජන මූල්‍ය පනතේ (Public Financial Management Act) විශේෂ ව්‍යතිරේකයන් යටතේ ලබා දී ඇති තාවකාලික මූල්‍ය ලිහිල් කිරීමේ කාලය 2026 වසරේ අවසානයට ළඟා වීමත් සමඟ මෙම අභියෝගය වඩාත් සංකීර්ණ වී ඇත. 2027 වසර සඳහා අපේක්ෂිත දැඩි මූල්‍ය ඉලක්ක කරා ළඟා වීමට රජයට හැකි වන බව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට ඒත්තු ගැන්වීම වත්මන් පරිපාලනය හමුවේ ඇති ප්‍රධාන වගකීමකි.

ශ්‍රී ලංකාවට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2.3 ක ප්‍රාථමික බජට් අතිරික්තයක් (Primary Budget Surplus) ළඟා කර ගැනීමටත්, රාජ්‍ය ප්‍රාථමික වියදම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 13 ක සීමාවක පවත්වා ගැනීමටත් සිදුව තිබේ. කෙසේ වෙතත්, උද්ධමනය සියයට 5.5 ක මට්ටමක පවතින පසුබිමක, මෙම දැඩි වියදම් සීමා කිරීම් හේතුවෙන් රාජ්‍ය සේවක වැටුප් වැඩි කිරීමට ඇති හැකියාව සීමා වන බව වෘත්තීය සමිති නායකයෝ පෙන්වා දෙති. මෙය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ රාජ්‍ය සේවක ඉල්ලීම් අතර ගැටුමකට තුඩු දිය හැකිය.

සැප්තැම්බර් මස පැවැත්වෙන සමාලෝචනය සාර්ථක කරගැනීම, රටේ මූල්‍ය ප්‍රකෘතිය මෙන්ම වාණිජ බැඳුම්කර ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා තීරණාත්මක සාධකයක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

මුලාශ්‍රය :

Sri Lanka’s IMF Survival Now Hinges on Fiscal Submission | LankaNews