අපනයන අංශය රැකගැනීමට GSP+ සහන සහ කලාපීය එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේද (Regional Cumulation) කඩිනමින් ආරක්ෂා කරගත යුතු බවට විශේෂඥයන්ගෙන් අනතුරු ඇඟවීම්.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානම අපනයන වෙළඳපොළක් වන යුරෝපා සංගමය තුළ, රටේ අපනයන තරගකාරීත්වයට දැඩි බලපෑම් එල්ල කළ හැකි නව අභියෝගයක් මතු වී තිබේ. ඒ, ඉන්දියාව සහ යුරෝපා සංගමය අතර මෑතකදී අවසන් කරන ලද සන්ධිස්ථානීය නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම (FTA) ක්‍රියාත්මක වීමේ අද්දර පැවතීම හේතුවෙනි.
මෙම ගිවිසුම යටතේ ඇඟලුම්, පාෂාණ, මෘදු හා සම් භාණ්ඩ, රසායනික ද්‍රව්‍ය, ප්ලාස්ටික් හා රබර්, ක්‍රීඩා භාණ්ඩ, සෙල්ලම් බඩු, මුහුදු ආහාර සහ මත්ස්‍ය නිෂ්පාදන මෙන්ම මැණික් හා ආභරණ වැනි ශ්‍රම-විශේෂිත කර්මාන්ත රැසක ඉන්දීය නිෂ්පාදන සඳහා සැලකිය යුතු තීරුබදු සහන සහ බදු රහිත ප්‍රවේශයක් හිමිවීමට නියමිතය. මෙම වසරේ ජනවාරි 27 වන දින එකඟතාවට පැමිණ ඇති මෙම ගිවිසුම, මේ වන විට නීතිමය සමාලෝචනයන්ගෙන් අනතුරුව අත්සන් තැබීමට සහ අනුමත කර ගැනීමට නියමිතව ඇත.
අපනයන අංශයට එල්ල වන බලපෑම්
යුරෝපා සංගමය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත අපනයනවලින් ආසන්න වශයෙන් සියයට 25 ක ප්‍රමාණයක් හිමි වන, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට පසු දෙවන විශාලතම අපනයන වෙළඳපොළයි. නිල දත්ත වලට අනුව, 2026 වසරේ මුල් භාගය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ යුරෝපා අපනයන වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරමින් සියයට 2.49 කින් ඉහළ ගොස් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.49 ක් ලෙස සටහන් විය.
කෙසේ වෙතත්, ඉන්දීය ප්‍රතිවාදීන් ඉතා අඩු තීරුබදු පිරිවැයක් යටතේ යුරෝපා වෙළඳපොළට පිවිසීමත් සමඟ මෙම මන්දගාමී අපනයන වර්ධනය දැඩි පීඩනයකට ලක්විය හැකි බව වෙළඳ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලයේ (EDB) සභාපති මංගල විජේසිංහ පෙන්වා දෙන්නේ, යුරෝපා සංගමයේ ජී.එස්.පී. ප්ලස් (GSP+) මනාප බදු සහන ක්‍රමය යටතේ හිමි වී ඇති වරප්‍රසාද ආරක්ෂා කර ගැනීමට රටක් ලෙස කඩිනමින් ක්‍රියා කළ යුතු බවයි.
ඇඟලුම් කර්මාන්තයට සහ සැපයුම් දාමයට ඇති වන අභියෝග
විශේෂයෙන්ම ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ දැඩි මිල තරගකාරීත්වයකට මුහුණ දෙන ඇඟලුම් අංශයට මෙම තත්ත්වය සෘජු බලපෑමක් එල්ල කළ හැකිය. මෙහිදී ජාතික අපනයනකරුවන් මුහුණපාන තවත් ප්‍රධාන ගැටළුවක් වන්නේ සම්භවය පිළිබඳ නීති (Rules of Origin) සහ කලාපීය එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේදයන්ය.
මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ඒකාබද්ධ ඇඟලුම් සංගමයේ සංසදයේ (JAAF) ප්‍රධාන ලේකම් යොහාන් ලෝරන්ස් පෙන්වා දුන්නේ, ඉන්දියාවෙන් ආනයනය කර ශ්‍රී ලංකාවේදී නිම කරන ඇඟලුම් සඳහා අදාළ වන පරිදි නිසි එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේද (Cumulation arrangements) තහවුරු කර නොගතහොත්, ඉන්දීය ආදාන භාවිත කළද ශ්‍රී ලංකාවට සිය තරගකාරී වාසිය අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතින බවයි. ශ්‍රී ලංකා අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය මේ වන විටත් යුරෝපා සංගමය සමඟ මේ පිළිබඳ සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇත්තේ එබැවිනි.
විකල්ප උපායමාර්ගික ප්‍රවේශයක අවශ්‍යතාව
යුරෝපා කොමිසමේ උපදේශකයන් වන පෝල් බේකර් සහ තලාල් රෆී පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම හරහා ඉන්දියාවේ අපනයන වර්ධනය වන අතරම වැඩි විදේශ ආයෝජන ප්‍රමාණයක්ද එරටට ආකර්ෂණය වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, හුදෙක් බදු වාසි මත පමණක් වෙළඳපොළ ජයගත නොහැකි බැවින්, තිරසාරභාවය, පරිසර හිතකාමී ප්‍රමිතීන්, නිෂ්පාදන ලුහුබැඳීමේ හැකියාව (Traceability) සහ නියාමන අනුකූලතාව වැනි සාධක යුරෝපා වෙළඳපොළ තුළ වඩ වඩාත් තීරණාත්මක වෙමින් පවතී.
ඒ අනුව, මිල අතින් පමණක් තරග කිරීමෙන් ඔබ්බට යමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයනකරුවන්ට ශක්තිමත් පාරිසරික හා සමාජීය ප්‍රමිතීන්ගෙන් යුතු උසස් තත්ත්වයේ නිර්මාණ වෙත කඩිනමින් පිවිසීමෙන් නව තරගකාරී උපායමාර්ගයක් අනුගමනය කළ හැකි බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත යුරෝපා වෙළඳපොළ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ අපනයන නිෂ්පාදන උසස් මට්ටමකට ගෙනයාම, සැපයුම් දාම වාසි ආරක්ෂා කර ගැනීම සහ පවතින මනාප ප්‍රවේශය අඛණ්ඩව රඳවා ගැනීම මතය.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
Lanka News - India’s EU Trade Deal Threatens Sri Lanka’s Export Edge
