ශ්‍රී ලංකා රේගුවෙන් ඩිජිටල් විප්ලවයක්: දූෂණ මර්දන ක්‍රමවේද සමඟ ආදායම් ඉලක්කත් ඉක්මවා යයි

මානව මැදිහත්වීම් අවම කරමින් සහ ලංකාස්‌නැග් (LankaSign) ඩිජිටල් අත්සන් හඳුන්වා දෙමින් පූර්ණ කඩදාසි රහිත ක්‍රමවේදයක් වෙත රේගුව යොමුවෙයි.


ශ්‍රී ලංකා රේගුව සිය ඉතිහාසයේ දැවැන්තම ආයතනික හා තාක්ෂණික පරිවර්තනයකට මුහුණ දෙමින් සිටින අතර, ඒ හරහා දූෂණ අවදානම් අවම කිරීම, මානව මැදිහත්වීම් ඉවත් කිරීම සහ ඩිජිටල් ලෙස සොයා බැලිය හැකි (Traceable) ක්‍රමවේදයක් සකස් කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත. මෑතකදී නිකුත් වූ වාර්තාවන්ට අනුව, රේගු ආදායම් එකතු කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන අතරම, දේශසීමා ආශ්‍රිතව සිදුවන ආදායම් කාන්දුවීම් වැළැක්වීම සඳහා දැඩි ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.

ආදායම් ඉලක්ක අභිබවා ගිය රේගු කාර්යභාරය

2026 වසර සඳහා ශ්‍රී ලංකා රේගුව වෙත රුපියල් ට්‍රිලියන 2.207ක වාර්ෂික ආදායම් ඉලක්කයක් පවතින අතර, මෝටර් රථ ආනයනවල යම් පහළ යාමක් අපේක්ෂා කිරීම නිසා  එය පසුගිය වසරට වඩා සියයට 13.5කින් පමණ අඩු අගයක් ගත්තේය. කෙසේ වෙතත්, අගෝස්තු මාසයේ පළමු දින 27 ඇතුළත පමණක් රුපියල් බිලියන 199.6ක ආදායමක් එකතු කර ගැනීමට රේගුව සමත්ව තිබේ. මෙය රුපියල් බිලියන 190.3ක එම මාසයේ ඉලක්කය ද ඉක්මවා යාමකි. ඒ අනුව, වසරේ පළමු මාස අට අවසන් වන විට රේගුව විසින් රුපියල් ට්‍රිලියන 1.833ක පමණ මුදලක් රැස් කරගෙන ඇති අතර, එය වාර්ෂික ඉලක්කයෙන් සියයට 83කි.

කෙසේ වෙතත්, අවසර නොලත් මැදිහත්කරුවන් (විශේෂයෙන් 'වෝෆ් ක්ලර්ක්ස්' හෙවත් තොටුපළ ලිපිකරුවන් ලෙස හැඳින්වෙන පාර්ශ්ව) හරහා පරීක්ෂාවන් හා ලියකියවිලි සකස් කිරීමේදී ඇති වන අවදානම් තවමත් සම්පූර්ණයෙන් පහව ගොස් නැත

ජාතික ප්‍රතිපත්ති සහ ඩිජිටල් ප්‍රතිසංස්කරණ

මෙම අභියෝගයන්ට මුහුණ දීම සඳහා ජාතික දූෂණ මර්දන ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම (2025–2029) යටතේ දැඩි රාමුවක් ක්‍රියාත්මක කර ඇත. මහජන පැමිණිලි විමර්ශනය කිරීමට, අභ්‍යන්තර විනය පරීක්ෂා කිරීමට සහ ආචාරධර්ම බලාත්මක කිරීමට අභ්‍යන්තර කටයුතු ඒකකයක් (Internal Affairs Unit) පිහිටුවීම මෙන්ම, ජාත්‍යන්තර හා දේශීය ආයතනවල (IMF, ලෝක බැංකුව සහ අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශනය කිරීමේ කොමිෂන් සභාව) සහභාගීත්වයෙන් නව ආචාරධර්ම සංග්‍රහයක් හඳුන්වා දී තිබේ. මීට අමතරව, බදු පැහැර හැරීම්වල නියැලෙන පුද්ගලයන් සහ ආයතන නිල වෙබ් අඩවිය හරහා ප්‍රසිද්ධ කිරීමේ "නමින් හෙළිදරව් කිරීමේ" (Name and shame) ක්‍රමවේදයක් ද අත්හදා බලා ඇත.

කෙසේ වෙතත්, වඩාත්ම තීරණාත්මක පියවර වන්නේ මානව අන්තර්ක්‍රියා හරහා දූෂණයට ඇති ඉඩකඩ මුළුමනින්ම ඉවත් කිරීමයි. සම්ප්‍රදායික "දිගු කාමර" (Long rooms) සහ මුහුණට මුහුණ ලියකියවිලි පරික්ෂා කිරීමේ ක්‍රමයෙන් ඉවත් වෙමින්, 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට පූර්ණ කඩදාසි රහිත රේගු ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතය. දැනටමත් ASYCUDA World වේදිකාව සමඟ ඒකාබද්ධ කර ඇති LankaSign ඩිජිටල් අත්සන් භාවිතය සාර්ථක ලෙස අත්හදා බලා ඇත.

මීට අමතරව, නැව් සමාගම් සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නියෝජිතයින් සඳහා ASYHUB හරහා ප්‍රකාශන ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය කර තිබෙන අතර, 2027 වන විට රජයේ ආයතන 18ක් එකම ඩිජිටල් වේදිකාවක් යටතට සම්බන්ධ කරන ජාතික තනි කවුළු පද්ධතිය (National Single Window) ආරම්භ කිරීමට ද සැලසුම් කර ඇත. රාජසන්තක කරන ලද භාණ්ඩ සඳහා විද්‍යුත් ටෙන්ඩර් (e-Tendering) ක්‍රමයක් හඳුන්වා දීම ද තවත් වැදගත් පියවරකි.

විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, ඩිජිටල්කරණය පමණක් තනි විසඳුමක් නොවන අතර, නිසි ප්‍රවේශ පාලන සහ විගණන ක්‍රම ක්‍රියාත්මක නොවුනහොත් භෞතික මේසවල තිබූ දූෂණය ඩිජිටල් පද්ධති වෙතද මාරු විය හැක. එබැවින්, තාක්ෂණය ආයතනික අඛණ්ඩතාව බවට පරිවර්තනය කිරීම ඉදිරි අභියෝගය වනු ඇත.


මුලාශ්‍රය :