*ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට අමතරව නීතිමය සහ මානව හිමිකම් ප්‍රතිසංස්කරණවල ප්‍රගතිය විමසුමට
යුරෝපා සංගමයේ ජී.එස්.පී. ප්ලස් (GSP+) තීරුබදු සහනය යටතේ යළි අයදුම් කිරීම 2028 වසර අගභාගය දක්වා කල් තැබීමට ශ්‍රී ලංකා රජය තීරණය කර තිබේ. නීත්‍යානුකූලව මෙම කාලරාමුව පිළිගත හැකි වුවද, රටේ ආර්ථික පුනරුදය සහ අපනයන ක්ෂේත්‍රයේ ස්ථාවරත්වය හමුවේ මෙම තීරණය සහ ඊට අදාළ සූදානම සම්බන්ධයෙන් ආර්ථික හා වෙළෙඳ විශ්ලේෂකයන්ගේ දැඩි අවධානය යොමුව ඇත.
විදේශ කටයුතු, විදේශ රැකියා සහ සංචාරක අමාත්‍ය විජිත හේරත් පසුගියදා සඳහන් කළේ, යුරෝපා සංගමයේ සංශෝධිත රාමුව යටතේ 2028 අවසානය වන විට ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය සඳහා යළි අයදුම් කිරීමට රජය බලාපොරොත්තු වන බවයි. නියමිත කාලසීමාව තුළ අදාළ සියලුම කොන්දේසි සහ ප්‍රතිසංස්කරණ සම්පූර්ණ කිරීමට හැකිවනු ඇතැයි රජය විශ්වාසය පළ කරයි.
2027 නව නියාමනය සහ වසර දෙකක සහන කාලය
යුරෝපා කොමිසමේ නව ජී.එස්.පී. නියාමන රාමුව 2027 ජනවාරි 01 වැනිදා සිට නිල වශයෙන් බලාත්මක වීමට නියමිතය. කෙසේ වෙතත්, දැනට එම පහසුකම භුක්ති විඳින ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් සඳහා වසර දෙකක සංක්‍රාන්ති කාලයක් (Transitional Period) ලබා දී තිබේ.
ඒ අනුව 2028 දෙසැම්බර් 31 දක්වා දැනට පවතින තීරුබදු සහන අඛණ්ඩව හිමිවන අතර, එම කාලය අවසන් වීමට පෙර නව ක්‍රමවේදය යටතේ නැවත අයදුම් කළ යුතුය. ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව තාක්ෂණික වශයෙන් 2027 කාලසීමාව උල්ලංඝනය නොකළද, නව රාමුව යටතේ සම්පූර්ණ කළ යුතු කොන්දේසි සංඛ්‍යාව පෙරට වඩා පුළුල් වී තිබීම විශේෂත්වයකි.
නව කොන්දේසි සහ ප්‍රතිසංස්කරණවල අභියෝගය
ජී.එස්.පී. ප්ලස් යනු හුදු තීරුබදු සහනයක් පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් රැසක් ක්‍රියාත්මක කිරීම හා බැඳී පවතින වැඩසටහනකි. නව නීතිරීති මාලාව යටතේ අදාළ සම්මුතීන් සංඛ්‍යාව 27 සිට 32 දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, මානව හිමිකම්, කම්කරු ප්‍රමිතීන්, යහපාලනය, දේශගුණික විපර්යාස සහ පරිසර ආරක්ෂණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් සහ ඒවා ක්‍රියාවට නැංවීමේ ක්‍රියාකාරී සැලැස්මක් (Action Plan) ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය වේ.
ශ්‍රී ලංකාව තුළ තවමත් අවසන් අදියරේ පවතින නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ කිහිපයක් පිළිබඳව මෙහිදී විශේෂ අවධානය යොමුවනු ඇත:
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA):
දීර්ඝ කාලයක සිට සාකච්ඡාවට ලක්වන මෙම පනත අහෝසි කර, ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල නව නීති හඳුන්වා දීම.
ඔන්ලයින් ආරක්ෂණ පනත (Online Safety Act):
ප්‍රකාශනයේ නිදහස ආරක්ෂා වන පරිදි ඊට අදාළ සංශෝධන කඩිනමින් සම්මත කිරීම.
දූෂණ මර්දනය සහ යහපාලනය:
දූෂණ විරෝධී යාන්ත්‍රණ ශක්තිමත් කිරීම, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ ජාතික ප්‍රතිසන්ධානය තහවුරු කිරීම.
රජය පෙන්වා දෙන්නේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ අන්තර් අමාත්‍යාංශ ස්ථාවර කමිටුවක් පිහිටුවා ජාත්‍යන්තර බැඳීම් නිරීක්ෂණය කරමින් පවතින බවත්, අදාළ නීති ප්‍රතිසංස්කරණ කඩිනමින් අවසන් කිරීමට පියවර ගන්නා බවත්ය.
ආර්ථික යථාර්ථය සහ අපනයන වෙළඳපොළ
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන විශාලතම අපනයන වෙළඳපොළ වන්නේ යුරෝපා සංගමයයි. ජී.එස්.පී. ප්ලස් පහසුකම හරහා ශ්‍රී ලාංකික අපනයනකරුවන්ට යුරෝ මිලියන 130කට අධික වාර්ෂික බදු සහනයක් හිමිවන අතර, එය ඇඟලුම් ඇතුළු ප්‍රධාන අපනයන ක්ෂේත්‍රයන්හි තරඟකාරිත්වයට සෘජුව බලපායි.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහනේ ප්‍රගතිය, ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය සහ සංචාරක ක්ෂේත්‍රයේ පිබිදීම හරහා සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක් පෙන්නුම් කළද, ජී.එස්.පී. ප්ලස් පහසුකම රඳවා ගැනීමට ආර්ථික සාධක පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව යුරෝපා සංගමයේ නියාමන වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ 2028 දක්වා කල් තිබුණද, අවසන් මොහොත තෙක් බලා නොසිට ප්‍රතිසංස්කරණ කල්තියා සම්පූර්ණ කර සූදානම පෙන්වීම තුළින් අපනයනකරුවන්ට වෙළඳපොළ අවිනිශ්චිතතාවයකින් තොරව කටයුතු කිරීමට අවස්ථාව සැලසෙන බවයි.
මුලාශ්‍රය :
Sri Lanka Bets on 2028 GSP+ Bid, But Risks Losing Momentum
