ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙනසි ප්‍රාන්ත ඉතිහාසයේ වසර 200කට පසු කාන්තාවකට මරණ දණ්ඩනය ලබාදීම පිළිබඳ නෛතික සංවාදය යළිත් කරළියට පැමිණ තිබේ.
දැනට 50 හැවිරිදි වියේ පසුවන ක්‍රිස්ටා පයික් (Christa Pike), එම ප්‍රාන්තයේ මරණ දඬුවම නියම වී සිටින එකම කාන්තාවයි. 1995 දී සිදු වූ ඝාතනයක් සම්බන්ධයෙන් ඇයට මෙම දඬුවම නියම විය.
වසර 31කට පෙර සිදුවූ ඝාතනය
1995 වසරේදී වයස අවුරුදු 18ක්ව සිටි ක්‍රිස්ටා පයික්, සිය පෙම්වතා සමඟ එක්ව කොලීන් ස්ලෙමර් නමැති 19 හැවිරිදි තරුණියක ඝාතනය කිරීමේ චෝදනාවට වරදකාරිය විය.
එම අපරාධයේ බරපතළ ස්වභාවය හේතුවෙන් 1996 වසරේදී අධිකරණය මගින් ඇයට මරණ දණ්ඩනය නියම කරන ලදී.
ඇය සමඟ සිටි 17 හැවිරිදි පෙම්වතාට බාලවයස්කරුවෙකු වීම හේතුවෙන් ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් නියම විය.
මානසික සෞඛ්‍යය සහ ළමා අපයෝජන සාධක
පයික්ගේ නීතිඥවරුන් සහ මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ අපරාධය සිදුවන අවස්ථාවේ ඇය යොවුන් වියේ පසු වූ බවයි.
පිටු 226කින් යුත් පෙත්සමක් මගින් ඇගේ පාර්ශ්වය අවධාරණය කර ඇති ප්‍රධාන කරුණු:
ළමා වියේ කෲර අත්දැකීම්:
කුඩා කල දැඩි ලිංගික හා ශාරීරික හිංසනයන්ට ලක්වීම.
වෛද්‍ය නිර්දේශ:
පසුව බන්ධනාගාරයේදී තහවුරු වූ බයිපෝලාර් (Bipolar) සහ පශ්චාත්-කම්පන ආතති තත්ත්වය (PTSD).
නෛතික නියෝජනයේ අඩුපාඩු:
මුල් නඩු විභාගයේදී මෙම මානසික සෞඛ්‍ය පසුබිම ජූරි සභාව වෙත නිසි පරිදි ඉදිරිපත් නොවීම.
මාරාන්තික එන්නත් ක්‍රමයේ අර්බුදය
ඇමෙරිකාව තුළ මරණ දණ්ඩනය සඳහා යොදාගන්නා පෙන්ටොබාබිටල් (Pentobarbital) ඇතුළු මාරාන්තික රසායන එන්නත් කිරීමේ ක්‍රමවේදය දැඩි මතභේදයට ලක්ව ඇත.
නහර සොයාගැනීමේ අපහසුතා සහ ඖෂධවල ප්‍රමිතිය සම්බන්ධ ගැටලු හේතුවෙන් මීට පෙරද ප්‍රාන්ත කිහිපයක මෙවැනි දණ්ඩනයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී තාක්ෂණික දෝෂ වාර්තා විය.
ටෙනසි ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුකාර බිල් ලී විසින් මීට පෙරද ප්‍රාන්තයේ මරණ දණ්ඩන ක්‍රියාපටිපාටිය පිළිබඳ ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් (Independent Review) කැඳවීමට පියවර ගත්තේය.
ජාත්‍යන්තර ප්‍රවණතා සහ ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය
ලොව පුරා රටවල් බහුතරයක් මරණ දණ්ඩනය අත්හිටුවීමට හෝ මුළුමනින්ම අහෝසි කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.
එක්සත් ජනපදයේද කාන්තාවන්ට මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කිරීම අතිශය දුර්ලභ වන අතර, 1976 න් පසු ක්‍රියාත්මක කර ඇත්තේ කාන්තා මරණ දණ්ඩන 18ක් පමණි.
ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිමය පසුබිම:
ශ්‍රී ලංකාව තුළ මිනීමැරුම් සහ මත්ද්‍රව්‍ය වැරදි සඳහා අධිකරණයෙන් මරණ දඬුවම නියම වුවද, 1976 වසරෙන් පසු කිසිදු මරණ දණ්ඩනයක් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කර නොමැත.
ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්:
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර නීති සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ මරණ දණ්ඩනය මගින් අපරාධ වැළැක්වීම තහවුරු නොවන බවත්, එය මානුෂීය අයිතිවාසිකම්වලට එරෙහි බවත්ය.
ක්‍රිස්ටා පයික්ගේ නඩුව මගින් යළිත් අවධාරණය කෙරෙන්නේ බරපතළ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් සාධාරණ දඬුවම් නියම කිරීම සහ මානව හිමිකම් අතර පවතින සංකීර්ණ නෛතික සමබරතාවයි.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
රොයිටර් පුවත් වාර්තාව | Tennessee death row inmate Christa Pike survives execution attempt
බීබීසී සිංහල වාර්තාව | වසර 200කට පසු ටෙනිසිහි මරණ දණ්ඩනයට ලක් වූ පළමු කාන්තාව; මාරාන්තික එන්නත් දෙකක් ලබා දුන්නද දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කිරීම අසාර්ථකයි
Death Penalty Information Center (DPIC) - Official Records
Tennessee Department of Correction - Capital Punishment Overview