කෘත්‍රිම පාලනයකින් තොරව විනිමය වෙළඳපොළ ස්ථාවර කරගැනීමේ නව ආර්ථික පෙරළිය.
රුපියලේ උච්චාවචනයන් සහ මැදපෙරදිග අර්බුදයේ අභියෝග මැද ඩොලර් බිලියන ගණනක සංචිතයක් ගොඩනඟා ගැනීමට සමත්වීම මෙරට ආර්ථික ස්ථාවරත්වයේ නව හැරවුම් ලක්ෂයක් සනිටුහන් කරන බව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව පවසයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය වෙළඳපොළ තුළ මෑතකදී දැකගත හැකි වූයේ සුවිශේෂී හා පරස්පර විරෝධී ප්‍රවණතාවකි. එනම්, 2026 වසරේ මුල් භාගයේදී රුපියලේ අගය දැඩි ලෙස පහත වැටීමකට ලක් වුවද, ඉන් අනතුරුව මහ බැංකුව විසින් පෙර නොවූ විරූ පරිදි ඩොලර් සංචිත රැස් කරගැනීමට සමත් වීමයි. මෙම තත්ත්වය මඟින් මෙරට ආර්ථිකය මීට පෙර මුහුණ දුන් බරපතල විදේශ විනිමය අර්බුදයෙන් ක්‍රමානුකූලව මිදී තිබේද යන්න පිළිබඳව මනා මිනුම් දණ්ඩක් සපයයි.
මධ්‍යම බැංකු දත්ත වලට අනුව, 2026 අගෝස්තු මස තුළ පමණක් එක්සත් ජනපද ඩොලර් මිලියන 579ක් දේශීය විදේශ විනිමය වෙළඳපොළෙන් මිලදී ගෙන ඇති අතර, එය 2025 ජනවාරියෙන් පසු වාර්තා වූ විශාලතම මාසික විදේශ මුදල් මිලදී ගැනීම වේ. ඒ අනුව, 2026 වසරේ පළමු මාස අට ඇතුළත ශුද්ධ ඩොලර් මිලදී ගැනීම් බිලියන 1.48 ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, එය 2025 වසර මුළුල්ලේම රැස් කරන ලද ඩොලර් බිලියන 2ක සමස්ත ප්‍රමාණයට ආසන්න අගයකි.
අතීත අර්බුද රටාවෙන් මිදුණු වෙනස්ම ගමනක්
දශක ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලංකාව අත්විඳි විදේශ විනිමය අර්බුදවලදී දක්නට ලැබුණේ එකම ආකාරයේ පසුබෑමකි. එනම්, රුපියලට එල්ල වන පීඩනය හමුවේ මහ බැංකුව සිය ඩොලර් සංචිත වෙළඳපොළට මුදාහරිමින් අනුපාතය කෘත්‍රිමව රඳවා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමත්, අවසානයේ සංචිත හිඟ වීම නිසා දැඩි ආර්ථික කම්පනයකට මුහුණ දීමට සිදුවීමත්ය.
කෙසේ වෙතත්, මෙවර උද්ගත වූ තත්ත්වය ඊට වඩා වෙනස් මාවතක් ගත්තේය. පෙබරවාරි මස අග සිට මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගත් ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් හේතුවෙන් ගෝලීය වෙළඳපොළේ ඇති වූ බලපෑම මෙරට ආර්ථිකයට ද සෘජුවම එල්ල විය.
විශේෂයෙන්ම මැයි මාසය වන විට ඉන්ධන ආනයනික වියදම් සහ වාහන ආනයන සඳහා වූ ඩොලර් ඉල්ලුම ඉහළ යාම නිසා රුපියලේ අගය 5.4% කින් පමණ පහත වැටුණි. වෙළඳපොළේ ඇති වූ මෙම උච්චාවචන තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා මහ බැංකුව අප්‍රේල් මස ඩොලර් මිලියන 12.9ක් සහ මැයි මස ඩොලර් මිලියන 211.3ක් ලෙස ශුද්ධ වශයෙන් ඩොලර් අලෙවි කිරීමට මැදිහත් විය. එහෙත්, මෙම මැදිහත්වීම කෘත්‍රිමව විනිමය අනුපාතය රඳවා තබා ගැනීමට ගත් අසාර්ථක උත්සාහයක් නොවී, වෙළඳපොළ යථා තත්ත්වයට පත් කරගැනීමට ගත් සැලසුම් සහගත පියවරක් විය.
වෙළඳපොළ ස්ථායී වීමත් සමඟ වේගවත් වූ ඩොලර් මිලදී ගැනීම්
කලාපීය අර්බුද මධ්‍යයේ වුවද, ජූනි මාසය වන විට වෙළඳපොළ තත්ත්වයන් යහපත් අතට හැරීමත් සමඟ මහ බැංකුව යළිත් ශුද්ධ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 70.5ක් මිලදී ගැනීම ආරම්භ කළේය. එය ජූලි මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 348.6 දක්වාත්, අගෝස්තු මාසයේදී වාර්තාගත ඩොලර් මිලියන 579 දක්වාත් ඉහළ ගියේය.
මෙම ධනාත්මක ප්‍රවේශයත් සමඟ ජුනි අග වන විට 7.9% ක් ලෙස පෙන්වූ රුපියලේ අවප්‍රමාණය වීමේ වේගය, අගෝස්තු අග වන විට 5.5% දක්වා ක්‍රමයෙන් යථා තත්ත්වයට පත්විය. ගෝලීය බලපෑම් අඛණ්ඩව පැවතුනද, රුපියලේ අගය මෙලෙස ස්ථාවර වීම සුවිශේෂී තත්ත්වයකි.
ඉදිරියේ ඇති සැබෑ ආර්ථික පරීක්ෂණය
මහ බැංකුව විසින් මෙලෙස විදේශ විනිමය සංචිත පුළුල් කර ගැනීම, අනාගතයේ ඇතිවිය හැකි බාහිර ආර්ථික කම්පනවලට එරෙහිව රටට ශක්තිමත් ආරක්ෂක වැටක් සපයයි. එසේම, රුපියලේ අගය දැඩි ලෙස කඩා වැටීමකට ලක් නොවී ඩොලර් බිලියන ගණනක් වෙළඳපොළෙන් අවශෝෂණය කර ගැනීමට හැකිවීම මඟින් මූල්‍ය විනය ක්‍රමයෙන් තහවුරු වන බව පෙනී යයි.
කෙසේ වෙතත්, ජාත්‍යන්තර බලශක්ති මිල උච්චාවචනයන්, භූ-දේශපාලනික අස්ථාවරභාවයන් සහ ආනයනික ඉල්ලුම මත ශ්‍රී ලංකාව තවදුරටත් යැපෙන බැවින්, ඩොලර් රැස්කිරීම පමණක්ම ආර්ථික අවදානම් සම්පූර්ණයෙන් දුරු නොකරයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ණය පහසුකම් යටතේ එළඹ ඇති ඉලක්ක සපුරා ගැනීමටත්, විදෙස් ණය ගෙවීම් පාලනය කර ගැනීමටත් මෙම සංචිත අත්‍යවශ්‍ය වේ.
එබැවින්, ඉදිරි කාලසීමාවේ සැබෑ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ මහ බැංකුව කොපමණ ඩොලර් ප්‍රමාණයක් මිලදී ගනීද යන්න මත නොව, හදිසි විදේශ විනිමය අර්බුද හා සංචිත සිඳී යාමේ විනාශකාරී චක්‍රයට යළිත් නොවැටී, විනිමය අනුපාත නම්‍යශීලීභාවය පවත්වා ගනිමින් අඛණ්ඩව සංචිත ගොඩනැගීමට රටට හැකිවේද යන්න මතය.
මුලාශ්‍ර පුවත -Lankanews.lk
