ඉන්ධන මිල සූත්‍රය සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය අතර මතුවන නව අභියෝගය

*රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ඉන්ධන බෙදාහැරීමේ ක්‍රියාවලිය විධිමත්ව පවත්වා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව මතුවේ

ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ පවතින අස්ථාවරත්වය හමුවේ දේශීය පාරිභෝගිකයා ආරක්ෂා කරගැනීමත්, ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ලබාදී ඇති එකඟතා නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන යාමත් අතර සමබරතාව රැකගැනීමේ සංකීර්ණ අභියෝගයකට ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය මුහුණ දෙමින් සිටී.

විශේෂයෙන්ම, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සහන වැඩසටහන යටතේ ක්‍රියාත්මක වන "පිරිවැය ආවරණය වන ඉන්ධන මිල සූත්‍රය" සහ දේශීය වෙළඳපොළ මිල මට්ටම් අතර පවතින පරතරය කළමනාකරණය කරගැනීම කෙරෙහි මේ වන විට ආර්ථික විශේෂඥයන්ගේ මෙන්ම ක්ෂේත්‍රයේ පාර්ශ්වයන්ගේ දැඩි අවධානය යොමු වී තිබේ.

මිල සූත්‍රයේ කාර්යභාරය සහ වත්මන් තත්ත්වය

පසුගිය ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු හඳුන්වා දුන් ඉන්ධන මිල සූත්‍රයේ මූලික අරමුණ වූයේ, ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල, නෞකා ගාස්තු සහ විනිමය අනුපාතයන්ට අනුකූලව දේශීය මිල ස්වයංක්‍රීයව තීරණය වීමයි. එමගින් රජයට හෝ ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවට (CPC) අමතර ණය බරක් පැටවීම වැළැක්වීම ප්‍රධාන අපේක්ෂාව විය.

කෙසේ වෙතත්, ගෝලීය වෙළඳපොළේ මිල ගණන් ඉහළ යන අවස්ථාවලදී එම පිරිවැය සෘජුවම දේශීය වෙළඳපොළට මුදාහැරීම ජන ජීවිතයට සහ ව්‍යාපාර ක්ෂේත්‍රයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන බැවින්, පිරිවැය වැඩිවීම් සම්පූර්ණයෙන්ම පාරිභෝගිකයා මත නොපටවා කළමනාකරණය කරගැනීමට බලධාරීන් යම් ප්‍රයත්නයක යෙදෙන බව පෙනී යයි.

බෙදාහැරීමේ ජාලයේ සමබරතාව සහ පෞද්ගලික අංශය

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන බෙදාහැරීමේ වෙළඳපොළෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් මේ වන විට ලංකා IOC, සිනොපෙක් (Sinopec) සහ RM Parks වැනි ජාත්‍යන්තර සමාගම් විසින් දරනු ලබයි. රාජ්‍ය ආයතනයක් ලෙස ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවට කෙටි කාලීනව හෝ යම් පිරිවැය පරතරයක් දරාගැනීමේ හැකියාව පැවතියද, වාණිජ පදනම මත ක්‍රියාත්මක වන පෞද්ගලික සමාගම්වලට පිරිවැයට වඩා අඩු මිලකට දිගුකාලීනව සැපයුම් පවත්වාගෙන යාම අභියෝගාත්මක තත්ත්වයකි.

ආනයන පිරිවැය සහ දේශීය උපරිම සිල්ලර මිල අතර පරතරයක් නිර්මාණය වුවහොත්, පෞද්ගලික අංශයේ බෙදාහැරීම් යම් සීමා කිරීම්වලට ලක්වීමේ හැකියාව පවතින බව වෙළඳපොළ ආරංචි මාර්ග පෙන්වා දෙයි. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ සමස්ත ඉල්ලුම සීපීසී පිරවුම්හල් වෙත පමණක් කේන්ද්‍රගත වීමේ ඉඩකඩක් ඇති අතර, එය ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් බෙදාහැරීමේ තදබදයන් නිර්මාණය වීමට හේතු විය හැක.

ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ඉදිරි දැක්ම

ශ්‍රී ලංකාව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමග ක්‍රියාත්මක කරන ඩොලර් බිලියන 2.9ක විස්තීර්ණ ණය පහසුකම් වැඩසටහනේදී රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය සහ රාජ්‍ය ආයතන ලාභදායී හෝ පාඩු නොලබන තත්ත්වයක පවත්වා ගැනීම ප්‍රධාන මිණුම් ලකුණකි. මිල සූත්‍රයෙන් බැහැරව සහනාධාර ලබාදීම හෝ පිරිවැය පියවා නොගැනීම, ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත සමාලෝචනවලදී ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්විය හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ සිහිපත් කරති.

මෙම අර්බුදයට විසඳුම් ලෙස උපරිම සිල්ලර මිල කාණ්ඩ කිහිපයක් යටතේ නියාමනය කිරීම වැනි විකල්ප පිළිබඳව අවධානය යොමු වෙමින් පවතින බව වාර්තා වුවද, එහිදී පාරිභෝගිකයාට සහ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයට අසමාන මිල ගණන් යටතේ ඉන්ධන මිලදී ගැනීමට සිදුවීමෙන් තවත් ගැටලු රැසක් මතුවිය හැකි බවට පෙන්වා දෙනු ලැබේ.

එබැවින්, ජනතාවගේ ජීවන බරට අනවශ්‍ය පීඩනයක් එල්ල නොවන පරිදිත්, එමෙන්ම රටේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට සහ ජාත්‍යන්තර එකඟතාවන්ට හානි නොවන අයුරිනුත් මෙම ඉන්ධන මිලකරණ ක්‍රමවේදය විනිවිදභාවයකින් යුතුව පවත්වාගෙන යාම බලධාරීන් ඉදිරියේ ඇති ප්‍රමුඛතම කාර්යය වී තිබේ.


මුලාශ්‍රය :

Fuel Price Formula Fracture Threatens Sri Lanka’s IMF Lifeline | Lanka News